منبع پایان نامه ارشد درباره سیستم اطلاعات مدیریت

آنکه پس خوراند کافی به آن داده شدود یکسان می دانند.علاوه بر این ،داده های دریافت شده اغلب برای کمک به تصمیم گیری در مدیریت مفید نیست.زیرا این داده ها ناقص،نادرست،نابهنگام،بی فایده و بی ارتباط با اولویت های شرح وظایف و عملکردهای پرسبنل بهداشتی محلی است.به عبارت دیگر نظام های اطلاعاتی در این کشورها بجای آنکه مبتنی بر عملکرد باشند،مبتنی بر داده ها هستند. قسمت اعظم داده های جمع آوری شده بدون آنکه آنالیز شوند یا از آن استفاده ای شود به سطح ملی ارسال می گردد.بنابراین نظام های اطلاعات سلامت جاری بیشتر از آنکه به عنوان ابزار به کار روند به عنوان یک مانع در مدیریت دیده می شوند. (لیپولد و همکاران،1384) (2) (8)

1-2 اهیمت پژوهش
نگرش جدیدی که در پیش روی است،بیانگر اینست که خواسته های اقتصاد پویا مستلزم ایجاد سبک های جدید تصمیم گیری و رهیافت های نوین در سازمانهاست و اینها همگی ناشی از سیل عظیم تولد و گسترش اطلاعات در عصر حاضر است،که سازمان ها را مجبور به نگرش مجدد در عملکرد و فعالیت های خود می کند.دوران جدید که به عصر اطلاعات یا انفورماتیک معروف شده،نوید دهنده جهانی نو با شیوه های نوین به کارگیری اطلاعات می باشد.
فن آوری اطلاعات که تا چندین سال قبل به عنوان یک برتری رقابتی و یک سلاح استراتژیک مورد توجه سازمانها بود،امروز به عنوان یک نیاز رقابتی مطرح می باشد.استفاده از فن آوری اطلاعات و ارتباطات ودستگاه های تحقیقاتی که دارای اطلاعات به روز است (در مقایسه با سازمانی که اطلاعات قدیمی دارد)می تواند چنین حالتی با آگاهی بیشتری تصمیمات استراتژیک اتخاذ می کند(کیانفر،1387)(9)
مدیریت خوب پیش شرط لازم برای افزایش کارایی خدمات تندرستی است.اینکه با کمترین منابع به بیشترین دست یابیم،حائز اهمیت است،زیرا بخش سلامت با نیازهای روز افزون روبرو است و این در حالی است که حجم منابع ثابت و یا رو به کاهش است.
مدیریت خوب همچنین پیش شرط لازم برای افزایش اثربخشی خدمات تندرستی است.مدارک فراوانی وجود دارد که اگر خدمات تندرستی به شکل نامناسبی ارائه گردد،مداخلات،قسمت زیادی از اثربخشی خود را،که از نظر تئوریک برای آن مداخله متصور است و آنرا کارآمدی نیز می گویند از دست خواهد داد.
سازمان جهانی بهداشت نظام های اطلاعات سلامت را به منظور دستیابی به هدف بهداشت برای همه تا سال 2000 حیاتی دانسته است . یک گزارش از اجلاس سازمان جهانی بهداشت در سال 1978 بوضوح بهبود مدیریت را وابسته به بهبود نظام های اطلاعات سلامت می داند.دو جاردین و آنگر (1992) اخیرا بر نیاز به طراحی مناسب نظام های اطلاعاتی جاری به منظور اطمینان از ارائه خدمات مطابق با استاندارها،تاکید دارند.
اطلاعات در تمامی سطوح مدیریت نظام سلامت،از محیط تا مرکز بسیار حیاتی است.اطلاعات برای مدیریت بیماران یا گیرندگان خدمت،برای مدیریت واحدهای سلامت و به همان میزان برای برنامه ریزی و مدیریت نظام سلامت حیاتی است.این بدان معنا است که نه تنها سیاستگزاران و مدیران نیازمند استفاده از اطلاعات در تصمیم گیریها هستند بلکه ارائه کنندگان خدمات همانند پزشکان،کارشناسان و کارکنان سلامت نیز به آن نیازمند خواهند بود.در غیر این صورت،فرصت قابل توجه و مقرون به صرفه ای که به منظور راه اندازی و حفظ اطلاعات سلامت وجود دارد،دچار مشکل می شود.
هلفن بین و همکاران (1987) مستقیما اشاره نمودند که تغییر در روش جمع آوری،پردازش و استفاده از اطلاعات به معنی تغییر در عملکرد یک سازمان است و همچنین توماسون و نیوبراند در مقاله شان در مورد نظام اطلاعات سلامت در کابونیای گینه اشده نمدند که تقویت و بهبود نظام اطلاعات سلامت به عنوان نقطه آغاز در بهبود توانایی های مدیریتی نظام سلامت مورد استفاده قرار گرفته است. (لیپولد و همکاران،1384) (8)

1-3 اهداف پژوهش
1-3-1 اهداف آرمانی
– طراحی سیستم جامع و یکپارچه مدیریت بیماری ها در کشور

1-3-2 اهدف کلی
– تعیین نیازهای اطلاعاتی و تجزیه و تحلیل سیستم اطلاعات مدیریتی نظام مراقبت بیماری ها در سازمان علوم پزشکی هرمزگان
– طراحی معماری سیستم اطلاعات مدیریتی نظام مراقبت بیماری ها

1-3-3 اهداف ویژه و کاربردی
1. شناخت و بررسی وضعیت موجود نظام مراقبت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
2. تعیین نیازهای‌اطلاعاتی و تجزیه و تحلیل سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری‌ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
این هدف خود شامل اهداف فرعی ذیل می باشد:
– شناخت و بررسی فرآیندهای موجود کاری و اطلاعاتی در نظام مراقبت بیماری‌ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان و بررسی مشکلات و معایب فرآیندها
– تعیین منابع اطلاعاتی سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری ها دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
– تعیین موجودیت‌ها و رده‌های اطلاعاتی و ارتباط بین آنها در سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری‌ها دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
3. تعیین وضعیت مطلوب معماری سازمانی نظام مراقبت بیماری‌ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
4. ارائه معماری سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
5. بررسی چالش‌های موجود در عدم ارائه مطلوب سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری‌ها دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
1-4- فرضیه های پژوهش
این پژوهش به دلیل کاربردی بودن و ارادئه معماری سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری ها دانشگاه علوم پزشکی فاقد فرضیه می باشد.

1-5 سوالات پژوهش
1- وضعیت موجود نظام مراقبت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به چه صورت است و چه بخش هایی به چه صورت در این راستا درگیر هستند؟
2- نیازهای اطلاعاتی ،فرآیند های کاری و اطلاعاتی ،منابع اطلاعاتی،موجودیت و رده های اطلاعاتی و ارتباط بین آنها در سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی کدامند؟
3- وضعیت مطلوب معماری سازمانی نظام مراقبتت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به چه صورت است؟
4- معماری سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری ها دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان به چه صورت می باشد؟
5- چه چالش هایی در راه ارائه سیستم اطلاعات مدیریت مطلوب نظام مراقبت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان وجود دارد؟

1-6 روش تحقیق
هدف اصلی این پژوهش ارائه معماری منطقی سیستم اطلاعات مدیریت نظام مراقبت بیماری ها دانشگاه علوم پژشکی هرمزگان می باشد.جهت رسیدن به این هدف ابتدا سوالات مطرح شده در قسمت سوالات پژوهش پاسخ داده شده است و در نهایت با توجه بهیافته های پژوهش که در جریان پاسخ به سوالات بدست آمده مدل پیشنهادی برای معماری سیستم پیشنهاد داده شده است.در راستای پاسخ به سوال اول پژوهش که وضعیت موجود نظام مراقبت را بررسی می کند با استفاده از مستندات موجود و مصاحبه انجام شده با مدیران و کارکنان درگیر در نظام مراقبت بیماری ها و مشاهده روند کاری در این بخش ها یافته های اولیه پژوهش بدست آمد.سپس فرآیند های کاری و اطلاعاتی نظام مراقبت با روش BSP مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که در پاسخ به سوال دوم پژوهش بررسی نیازهای اطلاعاتی سیستم می باشد.در مرحله بعدی در راستای ارائه معماری سیستم اطلاعاتی با روش های معماری سازمانی ابتدایافته های بدست آمده از بررسی مستندات،مصاحبه و مشاهده در چارچوب روش زاکمن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شده است.این یافته ها در پاسخ به سوال سوم پژوهش که وضعیت مطلوب معماری سازمانی نظام مراقبت بیماری ها را بررسی می کند بدست آمده و با روش زاکمن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شده است.در پاسخ به سوال چهارم پژوهش که معماری سیستم اطلاعات مدیریت را بررسی می کند با توجه بهیافته های بدست آمده فرآیندهای کاری و اطلاعاتی نظام مراقبت بیماری ها که با روش BSP تحلیل شده و با استفاده ازیافته های تحلیل شده در دو لایه چارچوب زاکمن که در لایه اول یافته ها در قالب حوزه برنامه ریز(مدل محتوایی)و حوزه مالکان(مدل مفهومی)تحلیل می شود و سپس با توچه بهیافته های بدست آمده مدل معماری سیستم در لایه سوم چارچوب زاکمن (لایه سیستمی طراح)ارائه می شود.
در پاسخ به سوال پنجم پژوهش که چالش های موچود در راه عدم ارائه سیستم اطلاعات مدیریت مطلوب بررسی شده است بیشتر ازیافته های بدست آمده از بررسی مستندات و مشاهدات استفاده شده است.

1-7 تعریف واژه‌ها
سیستم های اطلاعاتی :
سیستم های اطلاعاتی عبارتند از سیستم های کامپیوتر پایه و یکپارچه ای که اطلاعات گذشته،حال و آینده عملیات داخلی سازمان و محیط آن را به صورت کتبی و شفاهی گردآوری،ذخیره و پردازش می نمایند و به صورت قابل استفاده و به موقع در اختیار مدیران و کارکنان سطوح مختلف سازمان قرار می دهد و از آن ها در انجام وظایف سازمانی به نحوی کارا و اثربخش برای دستیابی به اهداف سازمانی،رشد بهره وری،افزایش توان رقابت و حفظ مزیت های رقابتی پایدار بهره می برند.(اسلامی و همکاران،1389) (10)
سیستم اطلاعات مدیریت :
سیستم اطلاعات مدیریت یک منبع اطلاعات گسترده در سطح سازمان است که اطلاعات گذشته،حال و آینده عملیات داخل موسسه و محیط خارجی آن را جمع آوری نموده و به منظور کمک به مدیران در امر تصمیم گیری،اطلاعات مورد نیاز را در اختیار آنان قرار می دهد.(رودبارانی،1385)(11)

نظام مراقبت :
مراقبت عبارت است از جمع آوری،تجزیه و تحلیل و انتشار اطلاعات مربوط به یک رویداد بهداشتی مورد انتخاب.مقامات و سیاست گزاران بهداشتی،این اطلاعات را برای طرح،اجرا و ارزیابی برنامه های بهداشتی و فعالیت های مربوط به آن به کار می گیرند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها در آتلانتا،در ایالت جورجیای آمریکا (CDC) مراقبت اپیدمیولوژیک را چنین تعریف می کند:
اطلاعات بهداشتی که به طور مستمر و سیستماتیک در جریان تشریح یک رویداد بهداشتی جمع آوری،تجزیه و تحلیل و ارزیابی شود.این اطلاعات برای طرح،اجرا و ارزیابی مداخلات بهداشت عمومی و برنامه ریزی های مربوط به آن مورد استفاده قرار گیرند.(گویا،1384)(12)

فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق

مقدمه
بقا و رشد دنیاری کنونی میسر نمی شود مگر با داشتن علم،آگاهی،شناخت که جز از مسیر دست یابی به اطلاعات به دست نمی آیند.این همان ضرورتی است که تمام افراد سازمان ها را ملزم به حرکت در جهت فناوری اطلاعات می سازد.(بنائیان،1387)(3)
همچنین در عصر انفجار اطلاعات،در دنیای پیچیده و پرتلاطم امروز بهینه سازی فرایند تصمیم گیری توسط کارشناسان و مدیران میانی از یک سو و تصمیم گیری نهایی توسط مدیران ارشد از سوی دیگر به عنوان مهم ترین و تاثیرگذارترین روش برای ارتقاء عملکرد یک سازمان نوین مطرح بود،ضرورت گردآوری و پردازش اثربخشی اطلاعات را که اصلی ترین عامل کسب مزیت رقابتی در آغاز دومین دهه از هزاره های سوم است دو چندان کرده است.
این امر میسر نیست مگر به کمک راهبردی که بتواند اطلاعات کلیدی را از بخش های مختلف سازمان و محیط پیرامون آن،در کوتاه ترین زمان و به شکل موثر در دسترس افراد ذیصلاح قرار داده و در عین حال تصمیمات و سیاست های اتخاذ شده از سوی رده های بالای سازمان را به سرعت در سطوح عملیاتی سازمان جاری نماید تا سازمان به شکلی پویا و انعطاف پذیر بتواند هم راستا با تغییرات سریع محیط ملی و بین اللملی،اثر تهدیدها را کاهش داده از فرصت های پیش رو نهایت استفاده را ببرد.(مهدی زاده و همکاران،1390)(13)
قرن اخیر تلاش برای یافتن راه حلی که بتواند مدیران را در امر تصمیم گیری یاری نماید منجر به پیدایش «سیستم های اطلاعات مدیریت» گردیده است. سیستم های اطلاعات مدیریت شرایطی را فراهم می نماید تا یک مدیر در هر رده سازمانی بتواند با بهره گیری از اطلاعات این سیستم تصمیمات موثری اتخاذ نموده و سازمان را در دستیابی به اهدافش یاری رساند.(11)
طراحی و استقرار سیستم های اطلاعاتی مدیریت تلاشی در جهت پاسخگویی به این نیاز بنیادین عصر اطلاعات بشمار می رود.در واقع سیستم های اطلاعاتی مدیریت طراحی و استقرار سیستم ها و بکارگیری فناوری اطلاعاتی در زمینه سازمان و مدیریت اقدامی در جهت تطابق با شرایط نوین سازمان ها در عصر اطلاعات می باشد.بدیهی است این اقدام در صورتی به یاری مدیران خواهد شتافت که به صورتی کارآمد و اثربهش برنامه ریزی،طراحی و استقرار یافته باشد.(سعیدی و همکاران،1389)(14)
با استفاده از اطلاعات به موقع و با کیفیت بالا،کارکنان وزارت خانه بهداشت می تواند اولویت های مشکلات بهداشت در جمعیت کشوررا به صورت کارآمدتر و موثرتر شناسایی و پیگیری نمایند. سیستم های اطلاعاتی سلامت برای مراقبت مداوم بیماری و ارزیابی اجرای سیاست ها استراتژی ها و مداخلات بهداشتی عمومی لازم است.اطلاعات که از سیستم های اطلاعات سلامت بدست می آید می تواند در شناسایی،مداخله و کنترل شیوع بیماری ها همه گیر عفونی و نظارت بر شیوع و مرگ ومیر بیماران،فراهم کردن اصل برای پیشگیری از دوره های بیماری های عفونی و غیرعفونی؛ارزیابی نیازمندی های مداخله های گوناگون پشتیبانی از فرموله کردن سیاست و تخصیص منابع؛راهنمای تحقیقات و کمک کردن به مراقبت کلینیکی بیماران با جمع بندی منابع محدود استفاده می شود.چنین اطلاعاتی می تواند در بهبود مدیریت منابع که سرویس های بهداشتی ارائه می دهد،برنامه ها و نیازمندی های پروژه آینده و نظارت بر هزینه ها استفاده شود.(ویلکینز ،2008)(15)
در این فصل در بخش اول، به مبانی نظری پیرامون طراحی معماری سیستم های اطلاعاتی و نظام مراقبت بیماری ها در دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان و در بخش دوم،مروری بر پژوهش های صورت گرفته در داخل و خارج از کشور می پردازیم.
در بخش مبانی نظری اهمیت ونقش طراحی معماری،طراحی فرایند های سیستم های اطلاعاتی،فرایند تهیه معماری سیستم های اطلاعاتی و متدولوژی های طراحی و توسعه سیستم های اطلاعاتی تشریح خواهد شد و در ادامه کلیات و اصول ،اهداف،اجزا و چالش های نظام مراقبت بیماری ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
بخش اول:مبانی نظری
2-1 مفاهیم
در حوزه طراحی معماری سیستم های اطلاعات مدیریت مفاهیم متعددی آورده شده است.در ذیل مفاهیم اولیه طراحی معماری سیستم های اطلاعات مدیریت را مرور می کنیم.

2-1-1- داده
عبارت است از بوده ،واقعیت یا هست معلوم که می توان هست دیگری را از آن استنباط کرد و یا به عبارت دیگر نمایش بوده ها،پدیده ها،مفاهیم یا شناخته ها به طرزی صوری و مناسب برای برقراری ارتباط،تفسیر یا پردازش توسط انسان یا هر امکان خودکار گویند.(روحانی رانکوهی،1386) (16)
و در تعریف دیگر،حقایق خام و مجردی هستند که معاملات را توصیف می کنند،این حقایق دارای مفهوم خاصی نبوده و به خودی خود مفید نمی باشند.(مدهوشی،1387)(17)

2-1-2- اطلاعات
اطلاعات ،داده هایی هستند که در بستر خاص دارای مفهوم و معنا می شوند و مفهومی را انتقال می دهند که در شرایط خاصی برای فرد دارای ارزش است.داده و اطلاعات مفاهیمی نسبی هستند و بستگی به کاربرد و شرایط زمانی و مکانی می توانند تغییر ماهی

دیدگاهتان را بنویسید