منبع پایان نامه ارشد درباره معماری سازمانی

شرکت ایران یاسا” با استفاده از این متدولوژی به شیوه ذیل عمل کرده است:
1- تهیه گزارشی از ماموریتهای سازمان
2- شناسایی واحدهای استراتژیک سازمان
3- تعریف CSF ها یا عوامل حیاتی موفقیت
4- شناسایی سیستمهای اطلاعاتی مورد نیاز
5- مجسم نمودن روندهای صنعتی و تکنولوژیکی
6- دسته بندی پروژه های بالقوه برای سیستم های اطلاعاتی
7- تنظیم استراتژی ایجاد سیستمهای اطلاعاتی((هوتاری،2001))

شکل شماره 7:فعالیت کلی استفاده از روش CSF جهت طراحی سیستمهای اطلاعاتی(38)

2-5-7-3-ب- روش برنامه ریزی سیستم های تجاری BSP
تلاش سیستم های اطلاعاتی آن است که اطلاعات مورد نیاز کارهای تجاری(کاری) را تعیین نمایند،تا از طریق اجرای فعالیت ها تسهیل گردد؛بنابراین در روش طرح ریزی سیستم های تجاری،فرآیند های اجرایی،مبنای تعریف سیستم ها قرار می گیرند.
با همین نگرش (در هر بخش) کارهای اجرایی مورد مطالعه قرار می گیرد و نیارهای اطلاعاتی آن مشخص می گردد؛بر این اساس سیستم اطلاعاتی مربوطه شناسایی شده و می توان بر حسب پیش نیازها را اهمیت فعالیت های کاری،اولویت بندی سیستم های اطلاعاتی را مشخص نمود.(مددیان،1385)(36)
BSP یک روش کلان شناسی کلان نگر است که هدف اصلی خود را برنامه ریزی برای دستیابی به یک سیستم اطلاعاتی جامع در سازمان می داند.
تاکید عمده BSP بر مراحل ابتدایی زیست چرخ،توسعهی سیستم ها،یعنی امکان سنجی و برنامه ریزی است،در مرحله پیاده سازی سیستم ها،این روش شناسی با روش شناسی های مختلف توسعه نرم افزار قابل تلفیق و تکمیل است.در دسته بندی روش شناسی ساخت یافته،BSP در ردهی روش شناسی فرآیند گرا قرار می گیرد،زیرا در مدل سازی اطلاعاتی یک سازمان،تاکید عمده BSP بر شناسایی و تحلیل فرآیند های کاری است.
ضابطه ای که در BSP رعایت می شود عبارت است از شتیبانی از اهداف بنگاه،پوشش نیازهای همه سطوح مدیریتی،تضمین یکپارچگی،پایداری در مقابل تغییرات سازمانی.معماری اطلاعاتی نقش محوری در این رهیافت دارد و در واقع به عنوان نقطهی عطف فرآیند تهیه سیستم جامع عمل می کند.به همین دلیل BSP هدف اولیه خود را دستیابی به معماری اطلاعات بنگاه می داند.
BSP در چهار گام عمده خلاصه می شود:
– گام یک؛تعیین اهداف بنگاه
هدف از انجام این مرحله اطمینان از توافق مدیران تمامی سطوح سازمان در مورد اهداف بکارگیری سیستم اطلاعاتی و جلب حمایت ضمنی ایشان از طراحی و اجرای سیستم به عنوان ابزاری در جهت موفقیت سازمان می باشد.
– گام دو؛تعیین فرایند کاری
در این مرحله با بهره گیری از فرایندهای شغلی در طرح ریزی سیستم، زمینه پشتیبانی درازمدت سیستم اطلاعات فراهم می شود. این مرحله شامل شش گام می باشد.
– گام سه؛مدل سازی داده های بنگاه
در این مرحله موجودیتهای مهم سازمان تعیین شده و داده های مربوط به آنها، دسته بندی و تحت عنوان رده های داده تعریف می شوند. سپس با نظرخواهی از مسئولین واحدها، مشخص می شود که هر یک از فرایندهای سازمان، تولیدکننده و مصرف کننده کدام یک از رده های داده هستند.
– گام چهار؛تدوین معماری اطلاعات
– معماری اطلاعات به معنی تعیین ارتباط فرایندها و رده های داده به منظور امکان برقراری ارتباط فیزیکی هر چه صحیح تر بین پایگاه داده ای است که در مرحله اجرای سیستم ایجاد خواهند شد.
در این مرحله معماری اطلاعات بر اساس متدولوژی مورد نظر انجام گرفته و می توان با اطمینان از کفایت و جامعیت
ارتباطات پیش بینی شده، به اجرای سیستم پرداخت.(حسینی،1383)(39)

شکل شماره 8: الگوی مرحله به مرحله توسعه BSP [40]
شرح خدمات روش شناسی BSP
1. متعهد کردن (درگیر کردن مدیران و کسب اطمینان از حمایت آنان)
2. آماده شدن برای برنامه ریزی
3. مرور محیط بنگاه
4. تعریف فرآیند ها
4.1. فهرست فرآیندهای کاری
4.2. شرح تفضیلی هر فرآیند
4.3. شناسایی فرآیندهای کلیدی برای موفقیت بنگاه
5. تعریف داده ها
5.1. شناسایی موجودیت ها
5.2. شناسایی داده های مورد استفاده و ایجاد شده توسط هر فرایند
5.3. شناسایی گروه های داده
5.4. تعریف و تشریح گروه های داده
6. تعیین معماری اطلاعات
تعریف معماری اطلاعات در واقع مرتبط کردن فرآیندها به گروه های داده است.
7. تحلیل کارآیی سیستم های موجود به منظور تعیین میزان کارایی آن ها
8. مصاحبه با مدیران جهت کنترل و تائید نتایج به دست آمده
9. تعریف یافته ها و نتایج به منظور جمع بندی و دسته بندی و اولویت دهی مشکلاتی که گروه در جریان مطالعه به آن برخورد کرده است.
10. تعیین اولویت های معماری به منظور تهیه این سیستم ها در قالب پروژه های مستقل
11. مدیریت منابع اطلاعات جهت امکان دستیابی به اطلاعات برای همهم که در درون بنگاه،به آن نیاز دارند.
12. ارائه پیشنهادها؛گروه BSP در پایان اجرای پروژه،بر مبنای جمع بندی مشکلات،معماری اطلاعات و اولویت بندی پیشنهادی به مجموعه ای از پیشنهادهای راهبردی و عملی می رشد که در این مرحله باید آن ها را تدوین کرده و در اختیار مدیریت سازمان قرار دهد.
( بررسی و تحلیل روش شناسی
یکی از ویژگی هایی که طراحان و مدافعین روش شناسی BSP بر روی آن تاکید بسیار می کنند،کاربردپذیری و عملی بودن این روش در بنگاه های واقعی است.
روش شناسی BSP اساسا یک روش شناسی کلان نگر است که بر برنامه ریزی و تدوین استراتژی اطلاعاتی متمرکز است.محیط عمل فرضی این روش شناسی،بنگاهی است که از قبل دارای یک واحد سیستم های اطلاعاتی و تعدادی سیستم کاربردی بوده است.
توجه BSP بیش از هر چیز به شناسایی اهداف بنگاه و هماهنگ کردن سیستم های اطلاعاتی آن با این اهداف معطوف است.
مزایا عمده این روش را می توان به صورت زیر شمرد؛
تاکید BSP بر آغاز حرکت از بالا به پایین و در گیر کردن و متعهد کردن مدیران،قبل از مراجعه به بدنه کارشناسی سازمان
تاکید برشناسایی فرآیندهای کاری که عناصر نسبتا ثابت تر ساختار سازمانی هستند.
معایب عمده این روش را می توان به صورت زیر شمرد؛
اجرای BSP مستلزم وجود بنگاهی است که در آن فرهنگ استفاده از سیستم های اطلاعاتی و نهادهای پشتیبانی کننده آن تا حد زیادی وجود داشته باشد.
عدم بکارگیری از ابزارهای جدید CASE به دلیل مشکلات عملی در متعهد کردن مدیران(دلایل اجرایی،سیاسی و ساختاری بنگاه ها و به ویژه در دستگاه های اجرایی کشور ما) و محدودیت نفوز عملی مدیریت ارشد بنگاه ها در مدیران میانی و کارشناسان سازمان،حتی اخذ تعهد از مدیران ارشد بنگاه به منزله همراهی و هماهنگی سایر سطوح مدیریتی و عملیاتی بنگاه نخواهند بود.
به طور کلی،بدلیل عدم امکان پیروی دقیق و جزئی از این روش،بسیاری از ایده ها و ابزارهای آن را می‌توان برای برنامه ریزی،تحلیل و طراحی سیستم های اطلاعاتی مورد نظر بکار گرفت.(مددیان،1385)(36)

2-5-7-3-ج- روش برنامه ریزی معماری سازمانی
در طی دهه اخیر متدولوژی ها و روش های مدرن برنامه ریزی و معماری سیستمهای اطلاعاتی ایجاد شده اندکه بصورت کلی «برنامه ریزی معماری سازمانی» خوانده می شوند.در این روشها بر اساس استراتژی های ماموریتی،نیازمندی های ماموریتی،مدل های کارکردی،و رویکردهای جهانی اقدام به معماری داده ها،برنامه های کاربردی (سیستمهای اطلاعاتی)،و تکنولوژی های موردنیاز شده و در نهایت با ارائه طرحهای اجرائی و انتقالی وارد مراحل پیاده سازی و راه اندازی می شوند.
فرایند معماری سازمانی مطابق شکل 9 شامل سه فاز اصلی برنامه ریزی راهبردی فناوری اطلاعات،تدوین معماری سازمانی،و اجرای معماری سازمانی است.
اجراء اصلی معماری سازمانی،اطلاعات،فرایندها،جایگاههای سازمانی،قوانین،روشها و…. می باشند،که اجزاء فیزیکی هستند.روابط بین این اجزاء از نوع روابط انسانی،فرهنگ سازمانی،عادات فردی،و…می باشد،بنابراین می توان گفت که در معماری سازمانی اجزاء به صورت پیچیده ای رابطه برقرار می کنند.چون تغییرات در سازمان ها از سرعت بالایی برخوردارند،نیاز به اجزا با قابلیت استفاده مجدد،احساس می شود و در واقع معماری سازمانی باید انعطاف پذیری بالایی داشته باشد.
طرح معماری مناسب برای یک سازمان نیازمند شناخت صحیح از اهداف،وظایف و رفتارهای سازمانی است.بسته به اینکه معماری در چه حوزه یا موضوعی از سازمان انجام شود،می توانیم معماری های مختلفی داشته باشیم.

شکل 9: فرایند معماری سازمانی(41)

در تعریفی دیگر ،«برنامه ریزی معماری سازمانی » عبارتست از فرآیندی که به منظور تعریف معماریهای لازم و برنامه ریزی جهت پیاده سازی معماری های فوق انجام شده و هدف آن فراهم ساختن زمینه های استفاده موثر از اطلاعات جهت پشتیبانی از ماموریت های سازمانی است.
سه عبارت مهم در تعریف بالا وجود دارد،اولی عبارت «معماریها» است که به صورت جمع به کار رفته است چرا که سه نوع معماری داریم:«معماری داده »،«معماری برنامه های کاربردی » و «معماری فناوری ».
منظور ما از معماری چیزهایی است نظیر نقشه فنی ،نمودارها یا مدل های مختلفی که به منظور تعریف و توصیف داده ها،برنامه های کاربردی و فناوری های مورد نیاز سازمان به کار می روند.
دومین عبارت مهم،کلمه «تعریف» است.در برنامه ریزی معماری سازمانی (EAP)،وسیله ایست برای «تعریف» ماموریت ها و معماریهای یک سازمان.تاکید می کنیم که «برنامه ریزی معماری سازمانی»(EAP)،فرایندی است که در نهایت منجر به «تعریف» ماموریت ها و معماریهای یک سازمان می شود و نه «طراحی» آنها.
اینکار منجر به طراحی سیستمها،بانک های اطلاعاتی یا شبکه ها نخواهد شد در واقع کارهای مربوط به طراحی و پیاده سازی پس از اتمام فعالیتهای مربوط به «برنامه ریزی معماری سازمانی»(EAP) شروع می شود.
سومین عبارت مهم،کلمه «برنامه ریزی» است.به سخن معمولی،معماریها تعریف کننده نیازها بوده،و «برنامه اجرائی » که به همراه آن ارائه می شود،زمان پیاده سازی معماریهای فوق را مشخص می کند.معماریها می توانند به تنهائی در مشخص ساختن تعاریف،استانداردها و ایده ها مفید باشند،ولی بدون داشتن «طرحی» برای اجرای آنها،مشتی کاغذ خواهند بود که سرنوشتی به جز خاک خوردن در قفسه ها نخواهند داشت.هر چند هم که معماریهای فوق،خوب و فنی تهیه شده باشند،در نتیجه فرقی نمی کند.تیمی که مسول تهیه EAP است باید همواره در نظر داشته باشد که خروجی نهائی کار طرحی است دراز مدت و قابل اجرا که برای پیاده سازی معماریهای فوق به کار خواهد رفت.(صمدی،1391)(42)

ج-1 طراحی معماری سازمانی
طراحی یک نظام معماری سازمانی،که در پنج لایه اهداف،اطلاعات،برنامه های کاربردی،داده ها و فن آوری تدوین می گردد (مطابق شکل 10) شامل مراحل زیر است:

شکل شماره 10:لایه های معماری

فعالیت های اصلی در این 5 لایه به شرح زیر می باشد:
معماری اهداف
( شناخت کامل اهداف و وظایف سازمان
( شناخت فرایندها و فعالیتهای جاری در جهت نیل به اهداف و انجام وظایف سازمان
( بررسی و تحلیل تعامل بین فرایندها
( بررسی و شناخت فعالیتهای مشترک بین فرآیندها
معماری اطلاعات
( شناخت نیارهای اطلاعاتی و همچنین اطلاعات تولید شده در جریان انجام فرآیندها و فعالیتها
( بررسی و شناخت نیازهای اطلاعاتی مشترک بین فرآیندها
( بررسی و شناخت منابع اطلاعاتی موجود و روش نگهداری اطلاعات
معماری برنامه های کاربردی
( طراحی سیستمهای کاربردی به منظور جمع آوری و ذخیره سازی اطلاعات در منابع اطلاعاتی طراحی شده
( طراحی سیستمهای کاربردی به منظور ارائه اطلاعات موردنیاز فرآیند
( طراحی منابع و امکانات مشترکی که کل سیستم را به یکدیگر پیوند می دهد و وحدت لازم را ایجاد می نماید.
معماری داده ها
( طراحی بانکهای اطلاعاتی جهت ذخیره سازی اطلاعات
( طراحی منابع جدید نگهداری اطلاعات
معماری فن آوری
( معرفی و طراحی تکنولوژی مناسب به عنوان بستر سخت افزاری گردش و نگهداری اطلاعات و همچنین اجرای سیستمهای کاربردی.
( در کنار اجرای مراحل فوق باید موارد زیر را نیز مد نظر قرار داد:
( طراحی و تدوینروش های مدیریتی،حفاظتی،گسترش و تغییر در طرح معماری اطلاعات
( طراحی و تعیین نیروهای تخصص لازم بمنظور هدایت و راهبری نظام اطلاعاتی طراحی شده
( طراحی و تدوین استاندارهای لازم جهت برپایی و اجرای صحیح طرح معماری اطلاعات

ج-2- انگیزه های استفاده از معماری سازمانی
با رشد انفجارگونه فناوری های اطلاعات جدید به ویژه با ابداع و فراگیر شدن فناوری اینترنت و محیط های چند رسانه ای،سازمانهای بزرگ با کاربردهای متنوع این فناوری ها در واحدهای تابعه خود رو به رو شدند که هر یک در جهت خاصی در حال گسترش بود.این سازمان ها از سویی زیر فشار تقاضاهای بزرگ روز افزون کارکنان خود و از سوی دیگر با دسترسی به بازار هر دم گسترش یابنده محصولاتی و خدمات IT، ناگزیر از استخدام و بکارگیری عملی محیط ها و فناوریهای جدید بودند.بکارگیری مداوم فناوری های اطلاعاتی جدید مستلزم سرمایه گذاری هنگفتی در این زمینه بود که برای انجام آن نیاز به توجیه اقتصادی کافی و برنامه های راهبردی احساس می شد.به دلیل شتاب روز افزون نوآوری در زمینهIT، سرمایه گذاری های بی هدف در بکارگیری فناوری های جدید،به سرعت کهنه شده و بدون بازگشت اولیه منجر به خروج سرمایه از چرخه منابع سازمان ها می شد.
دلایل و انگیزه های اصلی استفاده از معماری سازمانی به شرح ذیل می باشد:
( پیچیدگی روزافزون سازمانها
سازمانها موجودات پیچیده ای هستند.با اجزائی مرکب از عوامل انسانی،اطلاعاتی،فرآیندی،اخلاقی و …. که روز به روز بر پچیدگی آنها افزوده می شود.تسلط بر پیچیدگی های فوق امکان پذیر نخواهد بود،مگر از طریف معماری سازمانی.
( تغییرات پیشرانهای ماموریتی
تغییراتی نظیر عوض شدن قوانین،عوض شدن ماموریتها،عوض شدن بازار،تغییر محصول و … جزو پیشرانهای ماموریتی قرار می گیرند که تغییر آنها منجر به ایجاد تغییراتی در سیستمهای اطلاعاتی خواهد شد و اعمال این تغییرات در سایه معماری سازمانی امکان پذیر است.
( لزوم دنبال کردن تغییرات سازمانی توسط سیستمهای اطلاعاتی
مدیران انتظار دارند که سیستمهای اطلاعاتی قادر به دنبال کردن سریع تغییرات باشند.
( تغییر نقش سیستمهای اطلاعاتی و ارتباطی در سازمانها
سیستمهای اطلاعاتی و ارتباطی دیگر از حالت سیستمهای پشتیبان خارج شده و کم کم بعنوان یک دارائی و منبع استراتژیک هر سازمان به حساب می آیند.بعبارت دیگر منابع اطلاعاتی در کنار سایر منابع سازمان نظیر منابع انسانی،مالی و تجهیزات و غیره،بعنوان دارائی های سازمان به حساب آمده و باید نقش خود را بعنوان یک عامل مولد (و نه هزینه) نشان دهند.
( نیاز به استانداردهای ملی در توصیف سیستمها
در معماری چون از چارچوبها و قالبها و علامت گذاریهای استاندارد استفاده می شود،عملا یک استانداردی در توصیف سیستمها به دست می آید که می توان از آن به عنوان استاندارد ملی استفاده کرد.یک استاندارد ملی در توصیف سیستمها در حرکت به سمت یکپارچگی لازم است.
( نیاز به تعامل پذیری در سطح درون سازمانی و برون سازمان
نیاز به تعامل سیستم ها در درون

دیدگاهتان را بنویسید