پایان نامه با واژگان کلیدی آلودگي، نمونه‌هاي، غني، شدگي

ونه‌ي S7.2 داراي غني شدگي بسيار زياد و ساير نمونه‌ها داراي غني شدگي فوق العاده زياد مي‌باشند. نمونه‌ي S12.1 بالاترين ميزان غني شدگي يعني مقدار 1439 را در بين نمونه‌هاي معدني نشان مي‌دهد. ميانگين فاکتور غني شدگي نمونه‌هاي معدني نسبت به عنصر سرب 05/317 است.
ميانگين فاکتور غني شدگي نمونه‌هاي باطله 1745 است. تمام نمونه‌هاي باطله نسبت به عنصر سرب داراي غني شدگي بسيار زياد مي‌باشند. در بين نمونه‌هاي باطله بالاترين مقدار غني شدگي متعلق به نمونه‌ي T7 با ميزان 24/3714 است.
در بين نمونه‌هاي دشت نمونه‌هاي LP3، LP6، LP9 و LP10 داراي غني شدگي متوسط، نمونه‌هاي LP11، LP12، LP13 و LP14 داراي غني شدگي بسيار زياد و ساير نمونه‌ها داراي غني شدگي زياد مي‌باشند. بيش‌ترين فاکتور غني شدگي نمونه‌هاي دشت متعلق به نمونه‌ي LP14 با مقدار 59/37 است. ميانگين فاکتور غني شدگي اين نمونه‌ها نسبت به عنصر سرب 30/12 مي‌باشد.
4 – 2 – 3- 2- 2 غني شدگي روي
در نمونه‌هاي معدني ميانگين غني شدگي روي 58/344 است. بيش‌ترين غني شدگي با مقدار 26/425 متعلق به نمونه‌ي S12.1 است. نمونه‌ي معدني S7.2 داراي غني شدگي بسيار زياد و ساير نمونه‌ها داراي غني شدگي فوق العاده زياد مي‌باشند.
در نمونه‌هاي باطله ميانگين غني شدگي روي 30/1378 است. بالاترين غني شدگي مربوط به نمونه‌ي T7 با مقدار 88/2167 است. پايين‌ترين غني شدگي متعلق به نمونه‌ي T4 با مقدار 27/301 است. تمامي نمونه‌هاي باطله نسبت به روي داراي غني شدگي فوق العاده زياد مي‌باشند.
در نمونه‌هاي دشت ميانگين غني شدگي روي 9/8 است. بالاترين غني شدگي مربوط به نمونه‌ي LP14 با مقدار 8/33 است. پايين‌ترين غني شدگي متعلق به نمونه‌ي LP9 با مقدار 38/1 است.
نمونه‌هاي LP1، LP12، LP13 و LP15 نسبت به روي داراي غني شدگي زياد، نمونه‌ي LP14 داراي غني شدگي بسيار زياد و ساير نمونه‌ها داراي غني شدگي متوسط مي‌باشند.
در زير نمودارهاي ميانگين شاخص غني شدگي براي دو عنصر سرب و روي در سه نوع خاک معدني، باطله و دشت آورده شده است.

شکل4- 5. نمودار دايره‌اي شاخص غني شدگي سرب در سه نوع خاک

شکل4- 6. نمودار دايره‌اي شاخص غني شدگي روي در سه نوع خاک
همانگونه که در نمودارها به خوبي مشهود است براي هر دو عنصر سرب و روي غني شدگي نمونه‌هاي باطله بيش‌تر از معدني و نمونه‌هاي معدني بيش‌تر از دشت مي‌باشد که نشان دهنده‌ي کاهش آلودگي‌ها از داخل معدن به سمت خارج آن است.
4 – 2 – 3 – 3 شاخص آلودگي مجموع فلزات (MCI)
با استفاده از اين شاخص مي‌توان ميزان آلودگي فلزي را در هر نمونه بررسي کرد. شاخص آلودگي فلزي را از طريق فرمول زير مي‌توان محاسبه نمود:
(4 – 5) i MCI = ?
i نشان دهنده فلزات مربوطه، Cm بيان کننده غلظت اندازه گيري شده فلزات در خاک و Bm غلظت پس زمينه‌ي فلزات در ناحيه مورد مطالعه است که يا از طريق ترکيب پوسته‌اي فلز مربوطه پيش از صنعتي شدن و يا از طريق غلظت پس زمينه‌ي اندازه گيري شده از يک ناحيه زمين شناسي بکر غير آلوده مشخص مي‌شود (Meybeck et al., 2004).
بر اساس شاخص آلودگي فلزات خاک‌ها به پنج دسته تقسيم مي‌شوند. اگر مقدار MCI کم‌تر از 5 باشد نمونه داراي آلودگي بسيار پايين، بين 5 تا 25 آلودگي متوسط، 25 تا 50 آلودگي بالا، 50 تا 100 آلودگي بسيار بالا و بيش‌تر از 100 آلودگي بسيار بسيار بالا است (Aikpokpodion et al., 2010).
در زير نمودارهاي مربوط به مقادير MCI براي نمونه‌هاي معدني، سد باطله و خاک‌هاي دشت بر حسب ميلي گرم بر کيلوگرم آورده شده است.

شکل4- 7. نمودار ميله‌اي مربوط به مقادير MCI نمونه‌هاي معدني

شکل4- 8. نمودار ميله‌اي مربوط به مقادير MCI نمونه‌هاي باطله

شکل4- 9. نمودار ميله‌اي مربوط به مقادير MCI نمونه‌هاي دشت
همانطور که از نمودار 4 – 7 استنباط مي‌شود در بين نمونه‌هاي معدني نمونه‌هاي S6 و S7.2 در رده‌ي آلودگي بسيار بالا و ساير نمونه‌ها در رده‌ي آلودگي بسيار بسيار بالا قرار مي‌گيرند.
با توجه به نمودار 4 – 8 کليه‌ي نمونه‌هاي سد باطله‌ي قديم و جديد از نظر شاخص MCI در رده‌ي آلودگي بسيار بسيار بالا قرار مي‌گيرند.
با توجه به نمودار 4 – 9 مي‌توان اظهار داشت که نمونه‌هاي LP1، LP12، LP13، LP14 و LP15 در رده‌ي آلودگي متوسط، نمونه‌ي LP11 در رده‌ي آلودگي بالا و ساير نمونه‌ها در رده‌ي آلودگي بسيار پايين قرار مي‌گيرند.
4 – 2 – 3- 4 فاکتور آلودگي
Hakanson در سال 1980 جهت ارزيابي آلودگي خاک‌ها فاکتوري را تحت عنوان فاکتور آلودگي ارائه کرده است که مطابق فرمول زير قابل محاسبه است:
Cf = Mx/Mb
در اين فرمول Mx غلظت ميانگين فلز در رسوبات آلوده و Mb غلظت فلز در پوسته‌ي زمين پيش از صنعتي شدن است.
از فاکتور آلودگي مي‌توان جهت بررسي آلودگي تک تک نقاط نمونه برداري استفاده نمود (Abrahim & Parker, 2008).
علاوه بر آن مي‌توان از اين فاکتور براي ارزيابي يک منطقه نيز استفاده نمود که در آن صورت Mx ميانگين غلظت يک آلاينده از حداقل پنج نمونه‌ي برداشت شده از منطقه‌ي آلوده مي‌باشد (Nikolaidis et al., 2010).
بر اساس فاکتور آلودگي خاک‌ها به چهار دسته تقسيم مي‌شوند. اگر مقدار اين شاخص از يک کم‌تر باشد آلودگي نمونه در حد کم، اگر بين 1 تا 3 باشد آلودگي متوسط، بين 3 تا 6 آلودگي قابل توجه و بيش‌تر از 6 باشد آلودگي بسيار زياد است.
در جدول 4 – 19 ميزان شاخص Cf براي تک تک نقاط خاک آورده شده است.
جدول4- 19. فاکتور آلودگي محاسبه شده براي نمونه‌هاي خاک
CF (Cd)
CF (Zn)
CF (Pb)
شماره نمونه
44.5
28.42
38.33
S1
1849.5
356.48
633.63
S2
214
107.37
110
S3
303.5
261.05
115
S4
99.45
122.38
77.05
S5
24.85
24.5
21.39
S6
99.6
29.98
34.48
S7.1
24.85
15.07
14.67
S7.2
174.85
313.43
214.08
S8.1
124.95
146.66
69.21
S8.2
174.65
180.67
125.74
S9.1
74.5
66.61
45.7
S9.2
174.2
114.2
108.99
S10
99.5
188.53
125.87
S11
350
416.84
695.5
S12.1
124.8
151.34
230.13
S12.2
90.65
53.76
17.74
S13
124.8
90.95
46.12
S14
424.65
65.2
401.35
T1
249.55
54.11
323.67
T2
74.45
47.56
230.36
T4
422.8
1099.54
614.05
T5
324.25
577.62
1404.27
T6
650
840.59
1544.72
T7
0
4.7
6.46
LP1
0
1.62
2.74
LP2
0
0.99
2.23
LP3
0
0.79
2.24
LP4
0
0.78
2.24
LP5
0
0.58
1.99
LP6
0
0.68
1.99
LP7
0
0.53
2
LP8
0
0.52
1.74
LP9
0
0.63
1.98
LP10
49.8
13.68
14.69
LP11
0
4.92
9.45
LP12
0
5.95
7.68
LP13
0
12.34
14.72
LP14
0
4.24
5.97
LP15
کليه‌ي نمونه‌هاي معدني و نمونه‌هاي باطله از نظر فاکتور آلودگي داراي آلودگي بسيار زياد مي‌باشند. در بين نمونه‌هاي دشت نسبت به عنصر سرب نمونه‌هاي LP1، LP11، LP12، LP13، LP14 و LP15 داراي آلودگي بسيار زياد و ساير نمونه‌ها داراي آلودگي متوسط هستند.
براي عنصر روي نمونه‌هاي LP3، LP4، LP5، LP6، LP7، LP8، LP9 و LP10 داراي آلودگي کم، نمونه‌ي LP2 داراي آلودگي متوسط، نمونه‌هاي LP1، LP12، LP13 و LP15 داراي آلودگي قابل توجه و نمونه‌هاي LP11 و LP14 داراي آلودگي بسيار زياد مي‌باشند.
براي عنصر کادميوم نمونه‌هاي دشت بجز نمونه‌ي LP11 که داراي آلودگي بسيار زياد است ساير نمونه‌ها آلودگي نشان نداده اند.
جهت مقايسه‌ي خاک‌هاي دشت، معدني و باطله، مجموع فاکتور آلودگي براي اين خاک‌ها نيز محاسبه گرديد که در جدول 4 – 20 مقادير آن آورده شده است:
جدول4- 20. مجموع فاکتور آلودگي خاک‌هاي معدني، باطله و دشت
151.81
CF-Pb-S
148.24
CF-Zn-S
231.84
CF-Cd-S
1743.69
CF-Pb-T
447.44
CF-Zn-T
357.62
CF-Cd-T
5.21
CF-Pb-LP
3.53
CF-Zn-LP
3.32
CF-Cd-LP

با توجه به داده‌هاي جدول بالا به طور کلي مي‌توان اظهار داشت که خاک‌هاي معدني و سد باطله نسبت به هر سه عنصر سرب، روي و کادميوم شديدأ آلوده هستند ولي خاک‌هاي دشت به طور متوسط داراي آلودگي قابل توجه نسبت به سه عنصر ذکر شده مي‌باشند. آلودگي خاک‌هاي دشت بسيار بسيار پايين‌تر از دو نوع خاک ديگر است که از جمله‌ي علل آن مي‌توان به حضور سازندهاي کربناته و حضور ماده‌ي معدني در اين سازندها و pH قليايي محيط اشاره نمود (قاضي فرد، 1380) که سبب عدم تحرک اين عناصر مي‌شود.
4 – 2 – 3 – 5 شاخص تجمعي آلودگي (MCd):
شاخص تجمعي آلودگي شاخص است که توسط Abrahim و Parker در 2008 ابداع شده است و با نام درجه اصلاح آلودگي نيز عنوان مي‌شود و از طريق فرمول زير محاسبه مي‌شود:
MCd=?Cf/n
Cf فاکتور آلودگي و n تعداد نمونه‌هاي آناليز شده است.

دیدگاهتان را بنویسید