قانون آیین قضاوت مدنی و موضوعات مربوط به اون 

پیشرفت ی روابط اجتماعی موجب اون گردیده که بخش کلی ای از روابط و رفتارهای آدم، با وصف «اجتماعی بودن» شناخته شه. اجتماعی شدن روابط و رفتارها به معنای خارج شدن اونا از بخش ی فردی و درگیر شدن تعدادی از آدما در جریان اینجور روابط و رفتارهاییه. افزایش بخش ی روابط و رفتارهای اجتماعی، جامعه رو ناگزیر از اون ساخته که از ظرفیت نهاد قانون واسه ساماندهی اونا بهره ببره. بدیهیه که فرق در نوع روابط اجتماعی نتیجه ای جز فرق در قوانین مربوط به این روابط و رفتارها نداره. با توجه به اهمیت قانون در ساماندهی رفتارها و روابط اجتماعی، میشه ادعا کرد که در عصر حاضر ایجاد روابط اجتماعی بی آگاهی کامل بر قوانین مربوط به هر یک از این روابط اجتماعی، چیزی خیلی پرهزینهه؛ به ویژه در روابطی که پیچیدگی خاص اونا، احتمال بروز اختلاف رو هم افزایش می ده.

در مورد روابط حقوقی که بین اعضای جامعه برقرار می شه، آگاهی نسبت به دو دسته از قوانین ضرورت داره؛ اول اون دسته از قوانین و مقرراتی که چگونگی ایجاد یک رابطه رو توضیح می کنن و دیگری، قوانین و مقرراتی که به توضیح این نکته می پردازند که در صورت بروز اختلاف در جریان یک رابطه حقوقی، چه مراحل قانونی واسه حل وفصل این اختلاف باید طی شه. مثلا در مورد رابطه مالکیت به عنوان یکی از مهم ترین روابطی که آدما می تونن در مورد اموال داشته باشن، بعضی از مقررات، چگونگی ایجاد این رابطه رو توضیح می کنن که در قانون مدنی اشاره شدن و بعضی دیگر از مقررات به این موضوع می پردازند که اگه در مورد مالکیت اموال بین افراد اختلاف ایجاد شه، این اختلاف رو باید به چه راه و از راه مراجعه به چه نهادهایی حل وفصل کرد. این دسته از مقررات در مجموعه ای با عنوان قانون آیین قضاوت مدنی بیان گردیده. در این نوشتار به بررسی این سوال خواهیم پرداخت که قانون آیین قضاوت مدنی چه قانونیه و در اون چه موضوعاتی پیش بینی شده. با ما همراه باشین.

 

تعریف قانون آیین قضاوت مدنی

ماده ۱ قانون آیین قضاوت مدنی به شکل هر چند خلاصه و در چند عبارت کلی، این قانون رو تعریف کرده. طبق این ماده، آیین قضاوت مدنی مجموعه اصول و مقرراتیه که در مقام رسیدگی به دعاوی باید در مراجع قضایی رعایت شه. شاید در بادی امر از ظاهر اینجور تعریفی این جور برداشت شه که مخاطب قانون آیین قضاوت مدنی فقط مراجع قضایی هستن و پس یاد گرفتن این قانون واسه اعضای جامعه نتیجه عملی نداره، اما اینجور برداشتی رو نمیشه درست دونست، چون مراجع قضایی زمانی می تونن وارد مراحل رسیدگی به دعاوی و اختلافات افراد جامعه شن که افراد درگیر در اختلافات مربوط به یک رابطه حقوقی، از مراجع قضایی خواسته کنن که به این اختلاف رسیدگی کنه. بر این پایه اگه افراد بدونن که موضوع اختلاف رو به چه راه باید مطرح کنن، واسه حل وفصل اختلاف خود به کدوم منبع قضایی باید مراجعه کنن، چیجوری باید ادعای خود رو اثبات و در مقابل ادعای بقیه از خود دفاع کنن و مهم تر از همه اونکه قانون چه حقوق و تکالیفی رو واسه اونا در این مراحل پیش بینی کرده که با مشکلات کمتر و سرعت بیشتر به اختلاف شون رسیدگی شه.

چیزی که در قانون آیین قضاوت مدنی پیش بینی شده

موضوعات مهمی که قانون آیین قضاوت مدنی به اونا پرداخته، به توضیح زیره:

۱. صلاحیت محاکم دادگستری

یکی از موضوعات خیلی مهم در طرح دعاوی، تشخیص صلاحیت مراجع قضاییه. اینکه یک موضوع باید در شورای حل اختلاف مطرح شه یا دادگاه، دادگاه عمومی صلاحیت رسیدگی به موضوع رو داره یا دادگاه خاصی واسه طرح اون پیش بینی شده و این که از دید محلی باید به کدوم دادگاه مراجعه شه، ازجمله مهم ترین موضوعاتیه که واسه طرح یک دعوا باید نسبت به اون آگاهی وجود داشته باشه. هر چند این وظیفه ی دادگاه که تشخیص بده صلاحیت رسیدگی به موضوع مطرح شده رو داره یا نه، اما آگاهی شهروندان نسبت به این موضوع می تونه موجب سرعت دادن مراحل رسیدگی شه و از طولانی شدن اون جلوگیری کنه. قانون آیین قضاوت مدنی در فصل اول به شکل جداگونه به بیان موضوع صلاحیت دادگاها پرداخته.

۲. وکالت در دعاوی

اشخاصی که حق طرح یک دعوا رو در مراجع قضایی دارن، می تونن این دعاوی رو یا خودً مطرح و یا از راه یک نماینده طرح اونو پیگیری کنن. عادی ترین نوع دادن نمایندگی واسه طرح دعاوی، مراجعه به وکلای دادگستریه. قانون آیین قضاوت مدنی در فصل دوم به تشریح شرایط و قوانین مربوط به وکالت در دعاوی پرداخته. موضوعاتی مثل این که وکلای دادگستری در جریان طرح دعاوی چه اختیاراتی دارن، واسه تنظیم قرارداد وکالت باید چه شرایطی رعایت شه، در صورت عزل یا استعفای وکیل چه فرایندی باید طی شه، چه کسائی می تونن به عنوان وکیل دعوا به مراجع قضایی معرفی شن و…، از مهم ترین موضوعاتی هستن که در مورد وکالت به اونا اشاره شده.

۳. نحوه ی طرح دعاوی

یکی از مهم ترین موضوعاتی که در مراجعه به مراجع قضایی هست، نحوه ی طرح دعواه. طرح دعوا در دادگاهای حقوقی نیاز به تنظیم دادخواست داره. قانون آیین قضاوت مدنی در فصل سوم به نکاتی که باید در دادخواست درج شه، اشاره کرده. پس از بیان شرایط ۷ گانه به این موضوع پرداخته شده که در صورت رعایت نکردن هر یک از این شرایط، دادگاه موظفه چه اقدامی بکنه. یکی از موضوعات مهم دیگر در کنار تنظیم دادخواست، هزینه دادرسیه. رسیدگی به دعاوی مطروح شده لازمه اینه که هزینه ای متناسب با موضوع که به طور دقیق در مقررات پیش بینی شده، پرداخت شه. پرداخت نکردن هزینه قضاوت، به معنای رسیدگی نکردن به موضوع مطرح شده؛ حتی اگه همه شرایط دیگر فراهم باشه. اشاره به این نکته هم ضروریه که اگه شخصی ادعا کنه توانایی پرداخت هزینه قضاوت رو نداره، باید دعوای اعسار طرح کنه. چگونگی طرح دعوای اعسار هم در مقررات پیش بینی شده.

۴. نحوه ی اعتراض به آرای ارسال شده از دادگاها

یکی از مهم ترین موضوعاتی که در جریان رسیدگی هست، توجه به این نکتهه که اگه محاکم دادگستری رأیی صادر کنن که نسبت به اون اعتراض وجود داشته باشه، میشه این اعتراض رو مطرح کرد. روشایی که واسه اعتراض به آراء در نظر گرفته شده، خیلی متفاوت از یکدیگرند و هر کدوم از اونا دارای شرایط خاصی هستن. تجدیدنظرخواهی، واخواهی، فرجام خواهی و اعاده قضاوت از مهم ترین این روش ها هستن. قانون آیین قضاوت مدنی به شکل مفصل شرایط مربوط به هر یک از روشای فوق اشاره کرده.

۵. داوری

واسه حل وفصل اختلافاتی که بین اعضای یک جامعه به وجود میاد، تنها یک روش یعنی مراجعه به دادگاه یا شورای حل اختلاف وجود نداره. یکی از مهم ترین روشایی که الان در حال گسترش همه، مراجعه به داوریه. در مراجعه به داوری حل وفصل اختلاف از راه صلح (صلح و صلح) شکل میگیره. با توجه به اهمیت این موضوع، قانون آیین قضاوت مدنی هم فصل جداگونه ای رو به توضیح احکام مربوط به اون اختصاص داده. موضوعاتی مثل مراحل مراجعه به داوری جهت حل اختلاف، شرایط لازم جهت طرح یک موضوع در داوری، چگونگی انتخاب داور و فرق داوریای سازمانی از غیر اون، مهم ترین مواردی هستن که در این قانون به اون اشاره شده.



مثل یک حقوق دان قراردادی حرفه ای تنظیم کنین



۸۰۰۰تومن

دیدگاهتان را بنویسید