قانون کپی رایت در ایران و ضمانت اجرای نقض حقوق اون 

شناسایی حقوق مالکیت فکری واسه دارندگان این حقوق، به تنهایی کافی نیس. در نظر گرفتن ضمانت اجرای نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری (کپی رایت) می تونه به حفظ هرچه بیشتر حقوق پدیدآورندگان آثار مشمول کپی رایت کمک شایانی بکنه. نگفته نماند که در قوانین ایران مجازات نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری به شکل کامل در نظر گرفته نشده و قوانین زیادی در این مورد وجود دارن. ولی در لایحه کامل حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق در رابطه به شکل کامل به بحث ضمانت اجراهای نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری پرداخته شده که هنوز به تصویب نرسیده. ایران عضو هیچ یک از کنوانسیونای بین المللی مربوط به حق مؤلف نیس و به «موافقتنامه ی تریپس» هم نپیوستهه. واسه همین آثار پدیدآمده در ایران به وسیله افراد ساکن ایران در کشورهای دیگر محافظت نمی شن. در این نوشته همراه ما باشین تا با جزئیات قانون کپی رایت فعلی در ایران آشنا شید.

 

۱. قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان (پذیرفته شده ۱۳۴۸)

فصل سوم و چهارم این قانون به ترتیب نشون دهنده حمایتای قانونی و مجازات نقض حقوق مالکیت ادبی و هنریه. ماده ۲۳ قانون نامبرده میگه که هرکی که قسمتی یا تموم اثر واسه دیگری رو که مورد حمایت قانونه به نام خود یا به نام خود پدیدآورنده بی اجازه اون و یا عالماً عامداً به نام شخص دیگری غیر از پدیدآورنده نشر، پخش و یا عرضه کنه به حبس تأدیبی از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم میشه. ماده ۲۴ در مورد ترجمه میگه که هرکی بی اجازه ترجمه ی دیگری رو به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشر کنه به حبس تأدیبی از سه ماه تا یکسال محکوم می شه.

ماده ۲۵ میگه که متخلفین از مواد زیر، به حبس تأدیبی از سه ماه تا یکسال محکوم می شن:

  • ماده ۱۷: نام و عنوان و نشونه ویژه ای که معرف اثره از حمایت این قانون بهره مند هستش و هیچکی نمیتونه اونا رو واسه اثر دیگری از همون نوع یا مثل اون به ترتیبی که القاء شبهه کنه استفاده کرد.
  • ماده ۱۸: انتقال گیرنده و ناشر و کسائی که طبق این قانون اجازه استفاده یا دلیل یا اقتباس از اثری رو به خاطر انتفاع دارن باید نام پدیدآورنده رو با عنوان و نشونه ویژه ی معرف اثر همراه اثر یا روی نسخه اصلی یا نسخه های چاپی یا افزایش شده به روش عادی و عادی اعلام و درج کنه مگه اینکه پدیدآورنده به ترتیب دیگری موافقت کرده باشه.
  • ماده ۱۹: هرگونه تغییر یا دستکاری در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر اون بی اجازه پدیدآورنده ممنوعه.
  • ماده ۲۰: چاپخانها و بنگاهای ضبط صوت و کارگاها و اشخاصی که به چاپ یا نشر یا پخش یا ضبط و یا افزایش اثرهای مورد حمایت این قانون می پردازند باید شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه کتاب یا ضبط یا افزایش یا پخش یا پخش و شماره مسلسل روی صفحه موسیقی و صدا رو بر تموم نسخه هایی که پخش می شه با اشاره تاریخ و نام چاپخانه یا بنگاه و کارگاه مربوط طبق مورد درج کنه.

در ماده ۲۸ قانون نامبرده بیان شده که اگه افراد حقوقی مثل شرکتا انجام دهنده تخلف از این قانون شن، علاوه بر تعقیب جزاییِ شخصِ حقیقیِ مسئول که جرم به دلیل تصمیم اون باشه، خسارات شاکی خصوصی از اموال شخص حقوقی جبران می شه و در صورت نبود تکافوی اموال شخص حقوقی، مابه التفاوت از اموال انجام دهنده جرم جبران می شه. برابر ماده ۳۱ قانون، جرایم مصرح در این قانون، با شکایت شاکی خصوصی شروع و با گذشت اون موقوف می شه (جرم قابل گذشت).

۲. قانون ترجمه و افزایش کتب و نشریات و آثار صوتی (پذیرفته شده ۱۳۵۲)

ماده ۷ قانون نامبرده میگه که اشخاصی که عالماً و عامداً به نقض مواد ۱ تا ۳ قانون بدن و یا اشیای نامبرده در ماده ۳ رو که به طور غیرمجاز در خارج از کشور تهیه شده به کشور صادر یا وارد کنه، علاوه بر تأدیه ی ضرر شاکی خصوصی به حبس از ۳ ماه تا ۱ سال محکوم می شن.

مواد ۱ تا ۳ این قانون عبارت ان از:

  • ماده ۱: حق افزایش یا تجدید چاپ و استفاده و نشر و پخش هر ترجمه ای با مترجم و یا وارث قانونی اوست. مدت استفاده از این حقوق که به وارث منتقل می شه از تاریخ مرگ مترجم سی ساله. حقوق نامبرده در این ماده قابل انتقال به غیره و انتقال گیرنده از نظر استفاده از این حقوق قائم مقام انتقال دهنده واسه استفاده از بقیه ی مدت از این حق هستش. اشاره نام مترجم در تموم موارد استفاده الزامیه.
  • ماده ۲: افزایش کتب و نشریات به همون زبون و شکلی که چاپ شده به قصد فروش یا استفاده مادی از راه افست یا عکسبرداری یا طرق مثل بی اجازه صاحب حق ممنوعه.
  • ماده ۳: نسخه ورداری یا ضبط یا افزایش آثار صوتی که روی صفحه یا نوار یا هر وسیله دیگر ضبط شده بی اجازه صاحبان حق یا تولیدکنندگان انحصاری یا قائم مقام قانونی اونا واسه فروش ممنوعه. حکم نامبرده در این ماده شامل نسخه ورداری یا ضبط یا افزایش از برنامه های رادیو و تلویزیون یا هر گونه پخش دیگر هم هستش.

مثل قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، جرایم موضوع این قانون به وسیله شخص حقوقی هم قابل ارتکاب بوده (ماده ۸) و قابل گذشت هم هستن (ماده ۱۲).

۳. ضمانت اجرای نقض حق مؤلف

در مورد ی ضمانت اجرای نقض حق مؤلف، قوانین دیگری ازجمله قانون نحوه ی مجازات اشخاصی که در امور سمعی و چشمی فعالیتای غیرمجاز نشون میده (پذیرفته شده ۱۳۸۶) هم هست. در این قانون واسه فعالیت غیر مجاز در مورد ی تولید و افزایش آثار سمعی و چشمی ضمانت اجراهای متنوعی ازجمله ضرورت جبران ضرر زیان دیده، حبس و جزای نقدی در نظر گرفته شده. ازجمله جرایم مصرح در این قانون، معرفی آثار سمعی و چشمی غیرمجاز به جای آثار مجاز، افزایش بی مجوز آثار مجاز، فعالیت تجاری در مورد ی تولید، پخش، افزایش و عرضه آثار، نوارها و لوحای فشرده ی صوتی و تصویری بی مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، افزایش و پخش کلی ی آثار سمعی و چشمی مستهجن، تهیه و پخش و تکثیرکنندگان نوارها، دیسکتا و لوحای فشرده ی شو و نمایشای بی ارزش (مواد ۱، ۲ و ۳ قانون نامبرده) هست. برابر ماده ۱۱ این قانون رسیدگی به جرایم مشروحه موضوع این قانون در صلاحیت دادگاهای انقلابه.

۴. قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای

قانون دیگر قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای پذیرفته شده ۱۳۷۹ه. همونجوریکه از نام این قانون نشونه، در این قانون حقوق مادی و الهی پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای توضیح داده می شه. برابر ماده ۱ این قانون، «حق نشر، عرضه، اجرا و حق استفاده مادی و الهی از نرم افزارهای رایانه ای واسه پدیدآورنده ی اینه. نحوه ی تهیه و ارائه داده ها در محیط قابل پردازش رایانه ای هم مشمول احکام نرم افزار هستش.»

برابر برابر ماده ۳ این قانون، نام، عنوان و نشون ویژه ای که معرف نرم افزاره از حمایت این قانون برخورداره و هیچکی نمیتونه اونا رو واسه نرم افزار دیگری از همون نوع یا مثل اون به نحوی که القای شبهه کنه، استفاده کنه. در ماده ۱۳ قانون کلا ضمانت اجرای نقض حقوق مورد حمایت این قانون، علاوه بر جبران ضرر متضرر، حبس از نود و یک روز تا شش ماه و جزای نقدی از ده میلیون تا پنجاه میلیون ریال بیان شده. برابر ماده ۱۵ این قانون، جرایم مربوط به نقض حقوق مورد حمایت این قانون، از جرایم قابل گذشته.

۵. قانون مطبوعات و قانون اصلاح قانون مطبوعات

در آخر در قانون مطبوعات پذیرفته شده ۱۳۶۴ و قانون اصلاح قانون مطبوعات پذیرفته شده ۱۳۷۹ هم موادی در مورد ضمانت اجرای نقض حقوق مؤلف دیده میشه. بند ۹ ماده ۶ قانون مطبوعات پذیرفته شده ۱۳۶۴ (اصلاح ۱۳۷۹)، سرقت ادبی رو اینجور تعریف کرده: «نسبت دادن عمدی تموم یا بخش زیادی از آثار و نوشته های بقیه به خود یا غیر، ولو به شکل ترجمه» و در صورتی که در چارچوب قانون مطبوعات باشه، برابر ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (مجازات نشر اکاذیب) و در خارج از قانون مطبوعات برابر قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان (پذیرفته شده ۱۳۴۸) مجازات داره. در ماده ۳۳ قانون اصلاح قانون مطبوعات (پذیرفته شده ۱۳۷۹) بیان شده که «هروقت درانتشار نشریه، نام یاعلامت نشریه ی دیگری ولو با تغییرات جزئی تقلید شه و طوری که واسه خواننده امکان اشتباه باشه، از پخش اون جلوگیری و انجام دهنده به حبس تعزیری شصت و یک روز تا سه ماه و جزای نقدی از یک میلیون (۱۰۰۰۰۰۰) ریال تا ده میلیون (۱۰۰۰۰۰۰۰) ریال محکوم می شه. تعقیب جرم و مجازات به شرط شکایات شاکی خصوصیه».

در نوشتن این متن از جزوه ی حقوق ادبی و هنری، تألیف آقای محمد مهدی سلیمانی استفاده شده.



مثل یک حقوق دان قراردادی حرفه ای تنظیم کنین



۸۰۰۰تومن

دیدگاهتان را بنویسید