فوبیا چیه؛ آشنایی با شکل های مختلف مشکل ترس و راههای علاج اون 

 

فوبیا چیه؟ فوبیا یا ترس، یه جور واکنش ترس شدید، بیمارگونه و غیرمنطقیه. اگه دچار فوبیا باشین، موقع روبه روشدن با منبع ترس خود، دچار احساس ترس شدیدی میشید. این احساس ممکنه در مورد بعضی جایا، موقعیتا، اشیا و جانوران به وجود بیاد. برخلاف مشکل اضطراب گسترده، مشکل ترس یا فوبیا تنها در زمان تماس با منبع ترس، بروز پیدا می کنه.

 

اثر و شدت فوبیا ممکنه فرق داشته باشه: از آزاردهندگی و احساس ناراحتی معمولی تا حالت تهوع، نفرت شدید، غش و بیهوشی و ناتوانی یا حتی فلجی شدید. مبتلایان به فوبیا معمولا متوجه می شن که ترس شون غیرمعقوله، اما قادر نیستن واسه درمون و کنترل اون کاری بکنن. مشکل ترس یا فوبیا، می تونه در زندگی شخصی، روابط اجتماعی، روابط کاری و حضور فرد در مدرسه و دانشگاه تأثیری منفی بزاره.

حدس زده می شه که تنها در آمریکا ی آمریکا، بیشتر از ۱۹میلیون نفر گرفتار به فوبیا هستن و این مشکل در زندگی اونا ایجاد مشکل می کنه. اگه دچار فوبیایی شدید هستین که در زندگی تون مشکل ایجاد کرده، حتما از کارشناسان بخش ی روان پزشکی و روان شناسی کمک بخواهید.

دلیل فوبیا و مشکل ترس چیه؟

عوامل ژنتیکی و محیطی، ممکنه یکی از علل بروز فوبیا باشن. کودکانی که یکی از بستگان نزدیک اونا دچار مشکل اضطراب گسترده باشه، بیشتر در خطر دچار شدن به فوبیا هستن. تجربه حوادث ناراحت کننده مثل تجربه تصادف یا غرق شدگی هم ممکنه باعث بروز فوبیا شه. قرارگرفتن در ارتفاع بسیار زیاد یا گازگرفته شدن به وسیله حیوانات یا گزش حشرات، همه ممکنه از عوامل بروز فوبیا باشن.

افرادی که علاجای پزشکی سنگین رو پشت سر می ذارن یا افرادی که دچار مشکلات پزشکی هستن، عموما بیشتر دچار ترس می شن. فوبیا در بین افرادی که دچار ضربه های مغزی شدن، گسترش خیلی بالایی داره. مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی و افسردگی، در بروز ترس یا فوبیا نقش دارن.

شکلای مختلف مختلف فوبیا

انجمن روان پزشکی آمریکا (American Psychiatric Association) بیشتر از ۱۰۰ نمونه مختلف از فوبیا رو به رسمیت شناختهه. اینجا فوبیاهایی رو معرفی می کنیم که به طور عمومی عادی ترن:

آگورافوبیا یا ترس از جایای باز (Agoraphobia)

این نوع فوبیا یعنی ترس از جایا و موقعیتایی که نمی تونین خیلی راحت از اون خارج شید یا از اونا فرار کنین. آگورا در زبون یونانی به معنای میدونای عمومی و بزرگه. دلیل نام گذاری این فوبیا به نام آگورافوبیا هم همینه، چراکه افرادی که دچار اینجور اختلالی می شن، از ترس روبرو شدن با جایای عمومی و شلوغ، در خونه می مونن.

خیلی از افرادی که دچار آگورافوبیا هستن، درصورتی که در مکانی عمومی و شلوغ قرار بگیرن، دچار حمله ترس (Panic Attack) می شن. حمله ترس یه جور احساس یهویی و شدید وحشت زدگیه که تا چند دقیقه طول می کشه. علائم این حمله ، مثل علائم سکته ی قلبیه: فرد دچار تپش قلب شدید، تنگی نفس، لرزش بدن و [به ویژه] دست، سیاهی چشم و ازدست رفتن هوشیاری می شه. هنگامی که افراد با حمله ترس روبه رو می شن، خیال می کنن دچار سکته یا ایست قلبی شدن و خیلی سریع نیازمند خدمات اورژانس پزشکی ان.

فوبیای اجتماعی یا مشکل اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder, Social Phobia)

ترس یا فوبیای اجتماعی که با نام «مشکل اضطراب اجتماعی» هم شناخته می شه، یه جور ترس یا نگرانی بسیار شدید درمورد موقعیتای اجتماعیه و ممکنه باعث تنهایی شدید فرد شه. فوبیای اجتماعی بعضی وقتا ممکنه به حدی شدید باشه که فرد رو حتی واسه انجام فعالیتای ساده ی اجتماعی، مثل خرید از مغازه یا جواب به تماسای تلفنی، دچار وحشت شدید کنه. افرادی که دچار فوبیای اجتماعی هستن، به کم در جایای عمومی رفت وآمد می کنن.

فوبیاهای ویژه

خیلی از ما، اشیا یا وضعیتا و جایای خاصی رو دوست نداریم، اما این به معنای داشتن فوبیا نیس؛ فوبیا یعنی احساس ترس بسیار شدید و وحشت گونه که زندگی معمولی فرد رو دچار مشکل می کنه. بعضی از عادی ترین فوبیاهای ویژه از این قرارند:

گلوسوفوبیا یا ترس از سخنرانی عمومی (Glossophobia)

در این فوبیا فرد از قرارگرفتن در مقابل افراد مختلف یا صحبت واسه اونا خیلی احساس وحشت می کنه. افراد گرفتار به این فوبیا حتی درصورتی که خود رو مقابل تعداد خیلی از مردم «تصور» هم کنن، باز دچار وحشت و علائم جسمی مثل لرزش بدن و دست می شن.

آکروفوبیا یا ترس از ارتفاع (Acrophobia)

افراد گرفتار به این فوبیا، از رفتن به کوها، پلا و ساختمانای بلند پرهیز می کنن. علائم جسمی این فوبیا شامل سرگیجه، تعرق و احساس ازدست رفتن هوشیاریه.

کلاستروفوبیا یا ترس از محیط بسته (Claustrophobia)

این فوبیا، ترس و ترس از جایای بسته و تنگه. این فوبیا می تونه زندگی افراد رو دچار مشکلات زیادی بکنه. افراد گرفتار به این نوع فوبیا از رفتن به داخل آسانسور یا سوارشدن اتومبیل پرهیز می کنن.

آویاتوفوبیا (Aviatophobia)

این فوبیا، ترس از پروازکردنه و افراد دچار این مشکل، از سوارشدن هواپیما یا وسایل پروازی دیگر مثل هلیکوپتر پرهیز می کنن.

دنتوفوبیا یا ترس از دندان پزشکی (Dentophobia)

مبتلایان به این فوبیا از رفتن به دندان پزشکی می ترسن. این فوبیا معمولا به دلیل تجربه ای بد از دندان پزشکی در گذشته به وجود میاد. این فوبیا بر سلامت دهن و دندان فرد گرفتار اثر منفی می ذاره.

هموفوبیا یا خون هراسی (Hemophobia)

هموفوبیا ترس از خون یا زخم و آسیب دیدگیه. فردی که گرفتار به خون هراسیه، ممکنه در روبرو شدن با خون یا جراحات بقیه، هوشیاری خود رو از دست بده و به اصطلاح غش کنه.

آراکنوفوبیا یا عنکبوت هراسی (Arachnophobia)

مبتلایان به این فوبیا خیلی از عنکبوتا یا موجودات مثل عنکبوت می ترسن.

سینوفوبیا یا سگ هراسی (Cynophobia)

مبتلایان به این فوبیا از نزدیک شدن به سگا و سگ سانان خیلی می ترسن.

اوفیدیوفوبیا یا مار هراسی (Ophidiophobia)

افراد گرفتار به مار هراسی خیلی از روبرو شدن با مارا ترس دارن. این فوبیا یکی از شکلای مختلف بسیار عادی فوبیا در بین عموم مردمه و حدس میزنن که بیشتر از یک سوم مردم جهان دچار این فوبیا باشن.

نیکتوفوبیا یا ترس از تاریکی (Nyctophobia)

ترس از شب و تاریکی، هراسی عادی در بین کودکان و خردسالانه. اما درصورتی که این ترس در زمان نوجوونی و سنای بالاتر ادامه پیدا کنه، یه جور فوبیا شناخته می شه.

چه کسائی بیشتر در خطر دچار شدن به ترس یا فوبیا هستن؟

همونجوریکه قبلا گفتیم، افرادی که سابقه اضطراب خانوادگی دارن، با احتمال بیشتری دچار انوع فوبیا می شن. سن، وضعیت اقتصادی و جنسیت هم ممکنه در دچار شدن به انوع مختلف فوبیا مؤثر باشن. مثلا زنان با احتمال بیشتری دچار ترس از حیوانات می شن. در بین کودکان و افرادی که وضعیت اقتصادی نامناسبی دارن، دچار شدن به فوبیاهای اجتماعی عادی تره و بیشتر افراد گرفتار به فوبیای دندان پزشکی، مرد هستن.

علائم فیزیکی و جسمی فوبیاها و ترسا چیه؟

شایع ترین علامت جسمی در فوبیاهای شدید، حمله هراسه. حمله ترس شامل علائم زیره:

  • تپش قلب و افزایش ضربان؛
  • تنگی نفس؛
  • صحبتای بریده یا ناتوانی در صحبت کردن؛
  • خشکی دهن؛
  • ناراحتیای گوارشی یا تهوع؛
  • بالارفتن فشار خون؛
  • لرزش بدن؛
  • درد در قفسه ی سینه؛
  • احساس خفگی؛
  • سرگیجه و سیاهی رفتن چشم؛
  • تعرق شدید؛
  • احساس مرگ نزدیک الوقوع.

البته افرادی که دچار انوع فوبیا یا ترسا هستن، حتما دچار حمله ترس نمی شن. بااین حال حمله ترس یکی از نشونه های بسیار مهمِ وجود فوبیاست.

درمون فوبیا و ترس

فوبیاها و ترسا با استفاده از روان درمانی و دارو درمانی یا ترکیبی از هردو درمون پذیرند.

رفتار درمانی شناختی

رفتار درمانی شناختی، مؤثرترین و اثبات شده ترین راه درمون فوبیاها از راه روان درمانیه. رفتار درمانی شناختی، افراد رو در محیطی کنترل شده در خطر منبع ترسشون قرار می ده. با این روش فرد حساسیت خود به ترسا رو از دست می ده و اضطرابش به طور زیادی کاهش پیدا می کنه.

رفتار درمانی شناختی بر شناسایی و تغییر افکار غیرواقعی و غیرمنطقی و به رقابت کشیدن باورای به درد نخور، تمرکز می کنه. تکنیکای جدید رفتار درمانی شناختی با استفاده از تکنولوژی واقعیت مجازی، افراد رو در خطر ترس هاشون قرار می ده.

دارو درمانی

داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب می تونن علائم روانی و جسمی ترسا رو کم کنن. به طور عادی ترکیب روان درمانی و دارودرمانی، بیشترین میزان تاثیرگذاری رو در درمون فوبیاها داره.

اگه شما دچار یکی از شکلای مختلف فوبیا هستین، باید حتما به دنبال درمون اون باشین. شکست دادن فوبیا و ترسا مشکل، اما امکان پذیره. با درمون مناسب، یاد می گیرین که ترسای خود رو کنترل کنین و انرژی تون رو صرف پیشرفت در طول زندگی تون کنین.

منبع : healthline

دیدگاهتان را بنویسید