قرارداد لیسانس چیه و چه ویژگی هایی داره؟ “

 

یکی از مباحث مهمی که الان در بخش ی اقتصاد و حقوق مطرحه قراردادای لیسانسه. شاید در رسانه ها و به ویژه در شنیده باشین که یک محصول مشخص تحت لیسانس یک برند مشهور خارجی یا داخلیه. در این نوشته می خواهیم نگاهی کوتاه به معنی قرارداد لیسانس بندازیم.

الان تکنولوژی و علم نقش بسیار مهمی در اقتصاد اجرا می کنن؛ طوری که اقتصادای پیشرفته اقتصادای علم­ محور میگن. دو راه واسه رسیدن به تکنولوژی و علم هست: اونو بسازیم و تولید کنیم یا اینکه اونو بخریم. ساخت و تولید علم و تکنولوژی کار ساده ای نیس و معمولا نیاز به صرف زمان بسیار و هزینه های هنگفت واسه تحقیق و پیشرفت داره. پس منطقیه که با صرف هزینه و زمان کمتر اقدام به خرید تکنولوژی کنیم. یکی از بهترین و عادی­ ترین راه های خرید تکنولوژی و علم هم از راه انعقاد قراردادای لیسانسه که بهش­ها «مجوزای استفاده» هم گفته می شه. معمولا قراردادای لیسانس در بخش ی حقوق مالکیت فکری و به ویژه حق اختراع و علامتای تجاری مطرح می شن (البته در مواردی مثل اسرار تجاری، علم فنی، مدارای کامل، طرحای صنعتی و… هم وجود دارن). در بسیاری موارد در حق اختراع و موارد مثل، مخترعین توانایی اقتصادی این رو ندارن که خود روی محصول شون سرمایه ­گذاری کنن و اونو تولید کنن و بفروشن؛ پس با افراد دیگری که منابع لازم رو واسه انجام دادن این کار در اختیار دارن، قرارداد لیسانس منعقد می کنن و در مقابل مبلغی پول به عنوان حقِ امتیاز دریافت می کنن. در مورد علامت تجاری وضع معمولا متفاوته. در علامتای تجاری، دارنده ی یک علامت معتبر از قرارداد لیسانس واسه گسترش قلمرو علامت خود استفاده می کنه. مثلا دارنده ی رستورانای معروف مک­دونالد تصمیم میگیره شعبهای خود رو در یک کشور دیگر گسترش بده و بازارای جدید واسه خود بسازه؛ پس با فردی که شرایط مورد نظر اونو داشته باشه قرارداد لیسانس منعقد می کنه و این شخص از این پس می تونه با عنوان مک دونالد رستوران بزنه.

پول-نام-تصویر

پس لیسانس قراردادیه بین دارنده ی یک مال فکری – مثل مالک حق اختراع یا علامت تجاری- و فرد دیگری که می خواد از این مال فکری استفاده کنه. اون در مقابل این استفاده به دارنده ی حق، مبلغی پول پرداخت می کنه که رویالتی یا حق­ امتیاز میگن.

توجه داشته باشین که قرارداد لیسانس با فروش و واگذاری حق متفاوته. به عبارت بهتر، دارنده ی حق در قرارداد لیسانس حق خود رو نمی ­فروشد بلکه اونو واسه یه مدت مشخص در اختیار طرف قرارداد می ذاره و در طول این مدت خود هم اونقدر مالک حقه. میشه قرارداد لیسانس رو به عقد اجاره تشبیه کرد (هر چند که دقیقا نمیشه اونو اجاره دونست چون که با اون فرقایی داره) فرد ذی ­نفع می تونه به مدت معینی از منافع مال فکری استفاده کنه.

ویژگیای قرارداد لیسانس

۱. قرارداد لیسانس ممکنه انحصاری یا غیرانحصاری باشه. قرارداد انحصاری به این معناست که لیسانس دهنده حق نداره به فرد دیگری به جز لیسانس گیرنده -معمولا در یک قلمرو مشخص- قرارداد منعقد کنه. مثلا اگه شرکت الف یک قرارداد انحصاری با مک­دونالد منعقد کرده باشه که تو تهران یک شعبه رستوران بزنه، مک­دونالد حق نداره که در شهر تهران با افراد دیگری هم قرارداد لیسانس ببنده. قرارداد غیرانحصاری هم همونجوریکه از نام اون پیداست این نوع محدود کردن رو واسه لیسانس دهنده ایجاد نمی­ کنه و اون می تونه به هر میزان و در هر کجا که مایل باشه به بقیه لیسانس بده.

۲. مهم ترین بخش یک قرارداد لیسانس انتقالِ اطلاعات و علم فنی به لیسانس گیرنده. به موجب این قرارداد لیسانس دهنده یا دارنده ی حق باید همه علم فنی، اطلاعات و حتی اسراری رو که واسه تولید محصول یا ارائه خدمتِ مورد نظر ضروریه، به لیسانس گیرنده منتقل کنه. جدا از اینکه این بیشتر در قراردادای لیسانس شرطی واسه ارائه خدمات فنی و مهندسی در طول مدت قرارداد (مثلا با اعزام دو جانبه کارشناس و متخصص) و حتی بعضی وقتا شرطی واسه آموزش نیروی انسانی لیسانس گیرنده هست.

۳. بخش مهم دیگر در یک قرارداد لیسانس، شرط کنترل کیفیت و نظارته. بیشتر لیسانس دهنده استانداردای خاصی واسه تولید/فروش/پخش در نظر داره که لیسانس گیرنده باید اون­ها رو رعایت کنه. چون که کیفیت جنسا و خدماتی که با استفاده از لیسانس، تولید و به بازار عرضه می شن در معروفیت و میزان ارزش اون­ها تاثیردارن؛ به ویژه در مورد علامتای تجاری که عموم افراد تصور خاصی از کیفیت اون­ها دارن. اینطوری دارنده ی حق/لیسانس­ دهنده این حق رو داره که اگه جنسا یا خدمات تولیدی رو دارای کیفیت و استانداردای مورد نظر خود ندین، مانع از عرضه اون­ها به بازار شه. به خاطر این معمولا در قراردادای لیسانس محدود کردنای خاصی واسه لیسانس گیرنده در نظر گرفته می شه تا کیفیت کالا یا خدمت حفظ شه. مثل این شروط میشه به این شرط اشاره کرد که مواد ساده باید حتما از طرف خود لیسانس دهنده تأمین شن. دقت داشته باشین که موضوع یک قرارداد لیسانس می تونه تولید یک محصول، فروش و پخش اون یا همه این موارد باشه.

۴. لیسانس گیرنده در مقابل اطلاعات و اجازه ­ای که واسه استفاده از مال فکری کسب می کنه، باید مبلغی پول رو به عنوان حق امتیاز به لیسانس دهنده پرداخت کنه. اون پایبند به یه چیز مهم دیگره: رازداری. ارزش و امتیاز تجاری خیلی از اطلاعات و علم فنی در محرمانگی اون­هاست. پس لیسانس گیرنده باید این اطلاعات رو پیش خود نگه داره و اون­ها رو معلوم نکنه. معمولا در خود قرارداد مشخص می شه که کدوم دسته از اطلاعات پنهونی هستن و نباید معلوم شن.

قراردادای لیسانس الان بسیار شایع هستن و استفاده از اون­ها در انتقال تکنولوژی بسیار متداوله.

تهیه شده در: chetor.com


۱

دیدگاهتان را بنویسید