اثر بخشی آموزش فنون وارونه سازی عادت در کاهش شدت ، فراوانی ، پیچیدگی و تداخل سندرم تورت و تیک های حرکتی- قسمت ۸

مقیاس یل 

 

این روش نه تنها برای اختلالات تیک، بلکه به عنوان درمانی برای اختلالات عادتی چون وسواس موکنی ،ناخن جویدن ، انگشت مکیدن ، عادات دهانی (کاتن۱ ،بوهن۲،هیمل و وودز ،۲۰۰۵) و لکنت زبان۳ (کونلا ،رایس۴ و وودز،۲۰۰۶) کاربرد دارد .
همان طور که مطالب این فصل نشان داد، سابقه تشخیص اختلالات تیک به گذشته های دور بر می گردد. به دنبال تعریف این گروه از اختلالات و نظریه هایی که در خصوص سبب شناسی آنها مطرح شد، عوامل ارثی-ژنتیکی ، عصبی-زیستی و محیطی-اجتماعی را در ابتلا،حفظ و تشدید این اختلالات موثر دانسته اند. به دلیل اهمیت و تاثیر مهمی که اختلالات دوران کودکی و نوجوانی در بزرگسالی افراد دارند، درمان زود هنگام می تواند تاثیر مثبت و ماندگاری را بر زندگی افراد مبتلا داشته باشد. یکی از درمان های رایج نوعی از رفتار درمانی تحت عنوان وارونه سازی عادت است که تاکنون توانسته نتایج قابل قبولی فراهم کند. این پژوهش نیز این نوع از درمان را برای کودکان مبتلا به سندرم تورت و تیک های حرکتی بکار گرفته است که نتایج آن در فصل های آتی به تفصیل ارائه می شود.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
۱-Keuthen
۲-Bohne
۳- Stuttering
۴-Rice
فصل سوم
جریان روش شناختی پژوهش
۱-۳ مقدمه
در این فصل به طرح کلی پژوهش، جامعه و نمونه آماری و نیز روش نمونه گیری، ابزار های پژوهشی، شرح حال آزمودنی ها، روش اجرا و روش تجزیه و تحلیل داده ها پرداخته شده است.
۲-۳ طرح کلی پژوهش
فرضیه ها و سوالات پژوهش حاضر در چارچوب یک مطالعه آزمایشی تک موردی، با بهره گرفتن از طرح خط پایه میان شرکت کنندگان مورد بررسی قرار گرفت و تغییرات علائم افراد در آماج های درمانی مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. در این گونه از طرح ها شرایط محیطی کنترل می شود و متغیر مستقل نیز به طور منظم در مورد شرکت کنندگان حاضر در پژوهش اعمال می گردد. از این رو طرح های آزمایشی تک موردی نسبت به بررسی های موردی از نظر کنترل شرایط ناخواسته مناسب تراند. متغیر مستقل در این پژوهش، آموزش فنون وارونه سازی عادت و متغیر های وابسته تغییرات درمانی حاصل از کاربرد این روش درمانی در جلسات درمان بود.
۳-۳ جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری پژوهش حاضر را مراجعه کنندگان به کلینیک بزرگمهر شهر تبریز با تشخیص سندرم تورت و تیک حرکتی تشکیل دادند.
نمونه این پژوهش شامل ۱ نفر مبتلا به سندرم تورت و ۲ نفر مبتلا به تیک های حرکتی بود که به کلینیک بزرگمهر شهر تبریز مراجعه و بر اساس ملاک های تشخیصی و احراز شرایط زیر وارد طرح درمانی شدند.
الف) ملاک های ورود شرکت کنندگان به این طرح پژوهشی عبارتند از :

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

    1. دارا بودن ملاک های تشخیصی سندرم تورت و تیک های حرکتی بر اساس DSM-5 به تشخیص روانپزشک.

 

    1. حداقل سن ۷ سال و حداکثر ۱۲ سال.

 

    1. جنسیت پسر .

 

    1. پذیرفتن فرد یا والدین وی برای شرکت در پژوهش پس از امضا رضایت نامه کتبی.

 

  1. عدم مصرف دارو در طی مدت پژوهش.

 

ب) ملاک های خروج از پژوهش عبارتند از :
۱- داشتن سایر اختلالات حرکتی مانند اختلال حرکات قالبی و اختلال هماهنگی مربوط به رشد.
۲- شدت بسیار بالای تیک به گونه ای که برای مهار موقت به دارودرمانی نیاز باشد.
۳ – داشتن اختلال های همایند ADHD، OCD، افسردگی یا اختلال دو قطبی.
نتیجه تصویری برای موضوع افسردگی
۴-۳ روش نمونه گیری
نمونه این پژوهش به روش نمونه گیری مبتنی بر هدف و بر اساس نمونه در دسترس انتخاب شد. روانپزشک بر اساس ملاک های ذکر شده، افراد واجد شرایط را به درمانگر ارجاع داده و درمانگر بعد از کسب رضایت افراد و امضای رضایت نامه کتبی، نمونه ۳ نفری مبتلا به سندرم تورت و تیک های حرکتی را انتخاب و وارد طرح درمانی کرد.
۵-۳ ابزار های پژوهش
۱-۵-۳ مقیاس شدت کلی تیک یل۱
این مقیاس یک ابزار سنجش نوین است که به منظور استفاده در مطالعات مربوط به سندرم تورت و سایر اختلالات تیک تدوین شده است که امکان سنجش فراوانی، شدت، پیچیدگی و تداخل را فراهم می آورد. نمره هر کدام از این زیرمقیاس ها از صفر تا پنج را شامل می شود. در پایین ترین نمره (صفر)نشانه اختلال وجود ندارد و به ترتیب سیری صعودی را طی می کند و در بالاترین نمره (پنج) شدید ترین حالت اختلال است.مطالعه لکمن،رایدل۲،هاردین۳،اورت۴ ،اسوارتز۵ و همکاران (۱۹۸۹) بر روی ۱۰۵ آزمودنی در گستره سنی ۵ تا ۵۱ سال از روایی سازه، همگرا و تمایزی ابزار حکایت دارد.

 

 

    1. Yale Global Tic Severity Scale 4- Ort

 

    1. Riddle 5- Swartz

 

  1. Hardin

 

آنها بر این باوراند که می توان این مقیاس را به عنوان ابزاری پایا و روا به منظور سنجش شدت تیک در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان به کار برد.
مطالعه استورچ و همکاران (۲۰۰۵) بر روی ۲۸ نوجوان سن ۶ تا ۱۷ سال با فاصله ۴۸ روز به کمک مقیاس مدنظر حکایت از همسانی درونی خوب مقیاس و ثبات نمرات داشت. بین نمرات این مقیاس و شدت تیک اندازه گیری شده به کمک گزارش والدین همبستگی قوی مشاهده شد(۶۸/۰-۵۸/۰ r =). همچنین بین نمرات این مقیاس با اندازه گیری های بالینگران از شدت OCD ، سنجش های رفتارهای برون گرایی و درون گرایی توسط والدین و اضطراب و افسردگی همبستگی معناداری مشاهده نشد که این موارد نشان دهنده روایی و پایایی بالای مقیاس است
۲-۵-۳ پروتکل فنون وارونه سازی عادت
پروتکل درمانی وارونه سازی که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفت ، تحت نظارت اساتید راهنما و مشاور و با بهره گرفتن از مقالات آزرین و نان (۱۹۷۳) ، آزرین و پترسون۱ (۱۹۹۰)، فرانکلین۲، والتر۳ و وودز (۲۰۱۰)، فلدمن، استورچ و مورفی (۲۰۱۱)، نلادری۴، آندرا۵ و کاوانا (۲۰۱۳) و وندگریندت۶ ، وردلن۷ ، وندی جک۸ و وربراک۹ (۲۰۱۳) تهیه گردیده و در غالب ۸ جلسه می باشد که مدت زمان هر جلسه ۱ ساعت ، دوبار در هفته و به مدت ۱ ماه انجام می شود. شرح هر جلسه عبارت است از:
جلسه اول : شامل معرفی افراد حاضر در طرح درمانی ، ایجاد ارتباط مناسب ، آموزش در مورد ماهیت تیک ها با بهره گرفتن از زبان متناسب با سطح تحول کودک و بدست آوردن خط پایه از نشانه ها می باشد .
جلسه دوم : مربوط به آموزش آگاهی است، به صورتی که افراد از سوی درمانگر راجع به جزئیات رفتارهایی که هدف درمان هستند اطلاعات بیشتری کسب می کنند. در این جلسات هر نشانه گزارش شده مثل تیک ، توسط کودک و یا مادر به شکل عملیاتی به منظور ایجاد یک تصویر رفتاری دقیق تعریف می شود.
۱-Peterson 5-Andrea 9-Verbraakb
۲-Franklin 6-Van de Griendt
۳-Walther 7-Verdellena
۴-Neeladri 8-Van Dijkb
سپس از نظر شدت و عملکرد برای تمرکز درمان بر روی آن طبقه بندی می شود. افراد می آموزند تا تیک های خود را به صورت روزانه و در جدولی ثبت کنند.
با انجام این کار علاوه بر آگاهی از تعداد و شدت تیک ها، موقعیت هایی که تیک در آن به وجود می آید نیز قابل تشخیص می شود. همچنین افراد از احساسات پیش از شروع تیک آگاهی یافته و سایر اختلالاتی که توسط تیک ها ایجاد می شوند قابل شناسایی خواهند شد. از جمله نکات بسیار مهم که در این مرحله به آن پرداخته می شود شناسایی موقعیت هایی که تیک در آن شدت بیشتری دارد و نیز شناسایی احساسات بدنی و یا حسی قبل از بروز تیک است. این شناسایی عوامل هشدار دهنده گاهی توسط خود کودک و نوجوان و یا توسط والدین آنها می تواند صورت گیرد، چرا که برای ادامه درمان حائز اهمیت هستند. تمامی دستورالعمل های داده شده باید یادداشت شوند.
جلسه سوم : در این جلسه آموزش تن آرامی انجام می شود ، به شکلی که فرد در جایی مناسب و راحت قرار می گیرد و در یک فضای ساکت و آرام شروع به ایجاد انقباض و انبساط در تمامی عضلات خود از سر تا انگشتان پا می کند . تمرینات مربوط به آرامش پیشرونده عضلات باید به طور روزانه و برای تقویت اثر آنها انجام شوند. اگر چه در هر زمان که لازم باشد مانند مواقعی که فرد مضطرب است یا دچار تیک می شود باید انجام شوند. استفاده از فنون تن آرامی برای از بین بردن تنش در سراسر بدن استفاده می شود. انجام روزانه تن آرامی مخصوصا زمانی که نشانه ها و علائم کمتری وجود دارد به فرد کمک می کند تا آمادگی و مهارت لازم را در اجرای آن بدست آورد. در تمام مراحل باید از تنفس عمیق استفاده شود. این مهارت کمک می کند تا در زمان اضطراب و فشار روانی بدن را در حالت آرمیده قرار داد. یادگیری این فنون نیز باید با تمرین و در اوایل کار با توجه به الگو، که می تواند درمانگر و یا شخص دیگری باشد انجام شود.
جلسه چهارم : این جلسه با آموزش پاسخ متضاد ادامه می یابد . افراد مبتلا به اختلال، رفتارهایی را یاد می گیرند که مخالف با رفتار هدف در درمان است . به گونه ای که کودک یاد می گیرد رفتاری ناسازگار را برای حدود ۱ دقیقه ( یا تا زمانی که نیاز به فرونشانی دارد) انجام دهد، مشروط به اینکه بتواند وقوع نشانه ها را پیش بینی کند .
 

Share

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *