باورهای فراشناختی مثبت ومنفی

دررویکرد فراشناختی، باورهای فراشناختی، کلید و راهنماییه که روش پاسخدهی آدما به افکار منفی، باورها، علائم و  هیجانا رو تحت اثر قرار میده و نیروی محرکه ای پشت الگوی تفکر مسموم (سندرم شناختی- توجهی) است که به رنج روانی و هیجانی میرسه. نظریه فراشناختی بر این اصل استواره که بر خلاف شباهتای بنیادی در سازوکارهای آسیب شناختی اختلالای روانشناختی جور واجور، هر مشکل محتوای خاص خود رو در سطوح شناختی و فراشناختی داره (ولز،۲۰۰۹).

 

مشکلات روانی وقتی به وجود میان، که سبک تفکر و سازگاری فرد بی اختیار به تأکید و  تقویت پاسخای هیجانی پیش میره که بیشتر از همه به وجود اومده توسط تکرار تفکر (نشخوار فکری ونگرانی) است (اسکریج [۴]،۲۰۱۰، به نقل از آهنی،۱۳۹۲).

مشکلات

در این رابطه شوارزوکلور[۵] (۱۹۹۸) میگن که مردم احساساتشون رو به عنوان اطلاعاتی واسه ارزیابیا و قضاوتا به کار می گیرن، بنایراین ارزیابیای منفی باعث پریشونی روانی و نداشتن کارکرد درست می شه. برطبق نظریه فراشناخت در مشکل روانشناختی، فراشناختا مؤلفه های حساسی در پیش بینی و ایجاد علائم روانشناختی هستن (یلماز و  همکاران[۶]،۲۰۱۱، به نقل از آهنی،۱۳۹۲).

الگوهای باورهای فراشناختی

الگوی سندرم شناختی- توجهی (CAS)

راه و روش فراشناختی عقیده داره، که آدما به خاطر این در دام ناراحتیای هیجانی گرفتار می شن که فراشناختاشون به الگوی خاصی از جواب دهی به تجربه های داخلی منجر می شه که موجب موندگاری هیجان منفی و  تقویت باورهای منفی می شه. این الگو نشانگان شناختی – توجهی (CAS)[7] میگن که شامل نگرانی، نشخوار فکری، توجه ثابت شده و راهبرهای خودتنظیمی یا رفتارای مقابله ای ناسازگارانهه (یلماز و  همکاران[۸]، ۲۰۱۴).

الگوی ولز و پاپاجیورجیو

این مطلب را هم بخوانید :  روانشناسی در مورد تاریخچه آموزش عالی

پاپاجیورجیو[۹] و ولز (۲۰۰۴)، یه الگوی‏ فراشناخت بالینی رو در مورد نشخوار ذهنی و افسردگی پیشنهاد کرده‏ان. اون‏ها فکر می کنند که باورهای فراشناختی مثبت در مورد نشخوار ذهنی منتهی به ابقای اون می‏شه. به عبارت‏ دیگه، وقتی نشخوار ذهنی به کار می‏افتد، اول فرد اون رو به عنوان یه روند کنترل‏ناپذیر و آسیب‏زننده آزمایش می‏کنه. این منتهی به نتیجه های بین فردی و اجتماعی شده و در آخر‏ باعث به کار افتادن باورهای فراشناختی منفی در مورد نشخوار ذهنی به افسردگی می‏شه. دستور العمل نشخوار ذهنی در افراد دپرس، باعث افت خلق و حل مسئله در این افراد شده و دستور العمل پرت‏ کردن حواس هم خلق و حل مسئله اون‏ها رو بهبود نمی بخشه. وقتی باورهای غیرمنطقی به سراغ ما میان ما دچار پیامدای بد هیجانی میشیم (مانند افسردگی،خشم،اضطراب) و این نتیجه هیجانی بد، در درک ما اخلال بوجود میاره و در یه همچین موقعیتی تماشاگر بعضی افکار ثابت، نشخوار ذهنی دائمی و وارسیای تکراری میشیم. با در نظر گرفتن این مسئله می تونیم بگیم پیامدای هیجانی منفی در صورت کنترل نشدن بر نظام فکری ما تاثیر گذاشته و باعث ایجاد پیامدای هیجانی بدتر در ما می شن.سبکای هیجانی متفاوت، موجب می شودکه ما نشخوار ذهنی رابرای جواب به اضطراب وافسردگی انتخاب کنیم. ظهور نظریه های شناختی در آسیب شناسی روانی به افزایش علاقه به ویژگیای شناخت و تنظیم اون منجر گردیده. ولز و ماتئوس نظریه عمل اجرایی خود نظم بخش [۱۰] اولین نظری هایه که نقش فراشناخت رو در دلیل شناسی و موندگاری مشکلات روانی معنی سازی کرده.  براساس نظریه عمل اجرایی خودنظم بخش مشکلات روان شناختی وقتی موندگاری پیدا میکنن که راهبردهای مقابله ای مخالف مثل تفکر درجاماندگی، نگرانی، نشخوارذهنی، پایش تهدید، دوری و سرکوبی فکر، اصلاح خودباورهای به درد نخور رو با شکست مواجه می سازه و دسترسی به اطلاعات منفی در مورد خود رو زیاد می کنه. یعنی میشه گفت براساس این نظریه، مشکل روانی فعالیت یه سندرم کلی شناختی توجهیه که از علم فراشناختی فرد ناشی می شه و در موقعیتای مشکل زا فعال شده و پردازش می شه (عاشوری، ۱۳۸۸).

این مطلب را هم بخوانید :  انعطاف پذیری کنشی

افسردگی

ولز (۲۰۰۹) اولین بار با ترکیب راه و روش طرح و پردازش اطلاعات، الگوی فراشناختی رو بر مبنای مدل کارکرد اجرای خود تنظیمی (S-REF)[11]، واسه تبیین و درمان مشکلات هیجانی معرفی کرد. ایده اصلی این نظریه باورهای خراب در مورد شناخته که فراشناخت رو تشکیل میدن،  اینجور باورهایی به ایجاد الگویی از تفکر منجر می شن که نگرانی، نشخوار فکری ،اثبات تهدید و افکارغیر قابل کنترل بر اون تسلط داره (هالجین، ویتبورن،۲۰۰۳؛ ترجمه سیدمحمدی،۱۳۹۰).

نظریه سبک های جواب

در نظریه سبکای جواب اینجور دلیل آوردن شده که سبک پاسخی نشخواری، در مقایسه با سبک پاسخی منحرف کننده حواس، با افزایش در خلق دپرس رابطه داره. اثر پاسخای نشخواری بر خلق غمگین و مشکل افسردگی با بهره گرفتن از اندازه پاسخای نشخواری هوکسما و مارو[۱۲] (۱۹۹۱) به زیادی از طرف محققان جور واجور نشون داده شده (وونگ[۱۳]،۲۰۰۷، به نقل از آهنی،۱۳۹۲).

سبک پاسخی نشخواری، نمی تونه پیش بینی کننده مطمئنی واسه طول مدت مشکل افسردگی کلی باشه. به هر حال با در نظر گرفتن گذشته قابل توجه پژوهشی، این دیدگاه که نشخوار فکری می تونه پیش بینی کننده مهمی واسه علائم افسردگی و مشکل افسردگی باشه، دیدگاه قوی تریه (باقری نژاد و همکاران، ۱۳۸۹).

[۱]- rumination

[۲]- threat monitoring

[۳]- Velz

[۴]- Scragg

[۵]- Schwar&color

[۶]- Yilmaz et al

[۷]- cognitive attention syndrome

[۸]- Yilmaz et al

[۹]- Papa Jior Jior

[۱۰]- Self-Regulatory Executive Function Mode

[۱۱]- self-regulatory function model

[۱۲]- Hoksma & Maro

[۱۳]- Wong