باورهای فراشناختی و آشفتگی های روانی

تفکر غیرعقلانی آدم از یادگیریای غیرمنطقی اولیش ریشه میگیره. چون از دید بیولوژیکی آمادگی پذیرش اون رو داره و این طرز تفکر یا باور غیر منطقیه. پس تا وقتی که تفکرات غیرمنطقی هست هیجانات شدید و رفتارای غیرمنطقی لازمه آگاهی اون از خصوصیات فکری یا باورهای غیرمنطقی به توضیح زیره:

الف) باور غیرمنطقی با واقعیت هماهنگی نداره و بر اساس ظن و گمانه.

ب) باور غیرمنطقی با دلایل عینی تأئید نمی شه و فرد در صدد آزمایش اون نیس.

ج) باور غیرمنطقی یا به شکل اطلاعات و یا به صورت اراده کردن و یا به صورت اراده کردن و نتیجه غلطه.

اراده کردن

د) باور غیرمنطقی با «زور» و «اجبار»، همراه س که در این صورت خشک و انعطاف ناپذیر به نظر می رسه (فلاحی،۱۳۹۲). اما فکر یا باور فراشناختی غیرمنطقی دارای ویژگی  هایی به این شرحه:

الف) باورمنطقی با واقعیت هماهنگی داره.

ب) باورمنطقی به وسیلۀ دلایل عینی و خارجی تأئید می شه.

ج) باور منطقی به صورت شرطی یا نسبیه و قطعیت و مطلق گرایی در اون وجود نداره.

د) باور منطقی ممکنه با عبارت «بهتره…..» یا «مناسبتره…..» و یا «خوبه که…» شروع شه. پس وقتی که حادثه یا رویدادی واسه ما اتفاق می افته و احساس اضطراب و پریشونی می کنیم بهتره کمی مکث کنیم و بکوشیم افکار و باورامون رو در مورد اون حادثه مورد موشکافی بذاریم و هر نشخوار فکری یا باوری رو که در اون زور هست شناسایی کرده و بکوشیم تا به جای اون، فکر یا باورمنطقی بذاریم (تقی پور، ۱۳۸۷).

اضطراب

باورها حالتی دو قطبی دارن و تجربه های افراد رو به دو دسته مثبت و منفی تقسیم می کنن. شما خیلی سریع می تونین تو ذهن خود حدس بزنین که یه اتفاق آزاردهنده یا مورد پسند، دردناک یا لذت بخش، خوب یا بده. این که می تونین با اون اتفاق مقابله کنین یا خیر؟ قهر کردن دوست تون می تونه واسه شما یه تهدید حساب شه و شما رو عصبانی کنه، یا فرصتی واسه تجدید رفتار و دلجویی از اون جفت و جور کنه. همونجوریکه رشد می کنین، فهرستای ذهنی از این وقایع جفت و جور می کنین، یعنی تجربیاتی جدید به هر دو طرف مثبت و منفی اضافه می کنین. اینا واقعا الگوهایی هستن که تجربه های بعدی رو با اونا مقایسه می کنین. مثلا اگه پدرتون همیشه شما رو واسه کنه یاد گرفتن سرزنش می کرد، الان هم اگه در یادگیری موضوعی کنه باشین، انتظار سرزنش دارین یا خودتون رو سرزنش می کنین (آزادی، ۱۳۹۳).

این مطلب را هم بخوانید :  روانشناسی نظریه تغییر درمان الیس

عصبانی

مثل این تجربه ها می تونه در تشکیل باورهایی مثل این که «اگه اشتباه کنم، حسابی افتضاح می شه»، که شاید یکی از باورهای اصلی  باشه، نقش مهمی دارن. تو ذهن آدما باورهای بسیار زیادی هست. به جربزه میشه گفت درباره هر چیزی که با اون آشنایی داریم، باوری هم به اون داریم. مثلا ممکنه اصلا اهل فوتبال نباشین ولی حتما در مورد اون باور یا اعتقادی دارین. چیزی که واسه ما اهمیت داره باورامون درباره خودمونه که تعیین کننده حالات ذاتی و اراده کردن های ما هستن. البته همه این باورها به درد نخور نیستن. مثلا باور به این که «من هم حق اشتباه دارم» خیلی از مواقع می تونه به بهداشت روانی ما خیلی کمک کنه (یوسفی،۱۳۸۹).

دو چهرگی در باورها

ما معمولاً باورهای غیر منطقی رو جزء اون دسته از باورها به حساب میاریم که یا مستقیما همراه با بازتابهایی مثل، اندوه، افسردگی و خشم ظاهر می شن یا به صورت داخلی و لحظه ای خودنمایی می کنن و حاصل اونا نبود جنب و جوش و بی علاقگی به کار و فعالیته. باورهای منطقی رو جزء اون دسته از باورهایی می­دانیم که درخشش اونا به شکل منطقی ظاهر می شه. هر فردی در زندگی خود در زمانهای جور واجور با یکی از این دو نوع باور مواجه می شه. در روش روان درمانی عقلانی – هیجانی، به این نکته توجه می­شه که باورهای غیرمنطقی جای خود رو به باورمنطقی بدن و واسه این منظور تلاش بر اون هستش که در رفتار شخص، همیشه اندیشه و منطق به جای احساس نقش پیدا می کنه، یعنی مجالی واسه هیجان باقی نمونه (الیس و جیمزنال۱۹۹۰؛ ترجمه فرجاد،۱۳۸۲).

این مطلب را هم بخوانید :  تعاریف انعطاف پذیری کنشی

خصوصیات باورهای فراشناختی

۱- افکار و باورهای فراشناختی با واقعیات موجود هماهنگ و هم جهت نیستن.

۲- باورهای فراشناختی به وسیله دلایل عینی تایید نمی شن و فرد در صدد آزمایش اونا نیس.

۳- باورهای فراشناختی به شکل اطلاعات و یا به شکل تصمیم و اراده کردن غلطه.

۲۴- باورهای فراشناختی با زور و اجبار و وظیفه س، خشک و انعطاف ناپذیر هستن.
۵- باورهای فراشناختی باعث حالتهای پریشون و ناراحت کننده در فرد می شه و در آخر منتهی به اضطراب، افسردگی و احساس گناه می شه (یوسفی،۱۳۸۹)

ایده اصلی این نظریه باورهای خراب در مورد شناخته که فراشناخت رو تشکیل میدن،اینجور باورهایی به ایجاد الگویی از تفکر منجر می شن که نگرانی، نشخوار فکری، اثبات تهدید و افکار غیر قابل کنترل برآن تسلط داره (فلاحی،۱۳۹۲).